خود نيستند و امر متوسّط لون آخر است .
قال : و يتوقّف على الثّانى فى « 1 » الادراك لا الوجود . « 2 »
رفته است شيخ ابو على سينا به اين كه ضوء شرط وجود لون است .
پس اجسام ملوّنه حال ظلمت معدوم مىشود از آنها الوانش از جهت آن كه ما نمىبينيم در اين حال ، پس يا از جهت عدم الوان است و اين مراد است ؛ يا از جهت حصول مانع است ، و اينست آنچه گفته شده است در مانع كه ظلمت كيفيّت قائم به مظلم است كه مانع از ابصار است ، و اين باطل است و الا منع مىنمود ظلمت كسى را كه دور از نار باشد از مشاهده آنچه قريب به نار است در شب ، / * الف / 117 / چون ظلمت مانعه به او قائم است .
و در جواب گفته مىشود كه ضوء مقارن مرئى شرط رؤيت آن است ، نه ضوء در تمام ما بين رائى و مرئى ، و اين عدم الوان كه مراد بود خطاست البته از جهت آن كه مىگوييم كه حاصل نمىشود رؤيت از جهت عدم شرط كه آن ضوء است نه از جهت انتفاء الوان و مرئى حقيقة و فى نفسه ، و تنبيه نموده مصنّف - رحمه اللّه تعالى - بر اين به قول خودش كه گفته : « و يتوقّف « 3 » » - اى اللّون - « على الثّانى » - أى الضّوء - « فى الادراك لا الوجود » .
و حاج محمود در شرح خود گفته مراد شيخ ابو على كه گفته كه معدوم مىشود مرئى در حسّ ؛ يعنى در حاسّه صورت مرئى و لون
هامش
( 1 ) . م : - فى
( 2 ) . كشف المراد / 218
( 3 ) . ن : بتوقف