تحت آن است ، مثل اب نسبت به ارض .
و ثقيل اضافى نيز به دو معنى گفته مىشود : / * ب / 112 /
يكى : آن كه كيفيّتى كه اقتضا مىكند جسم كه حركت كند به سبب آن به جانب مركز از محيط اكثر مسافت ما بين را ، ليكن به مركز نرسد . و گاه هست كه عارض مىشود آن را اين معنى كه حركت كند از مركز ، و اين دو حركت ضدّ هم نيستند ، از جهت آن كه اين هر دو منتهى مىشوند به نهايت واحده ، چنانچه در هواى فوق اين گذشت ، و اين حكم در آب جارى است كه طوف مىكند در فوق ارض و ته هواست .
و معنى دويم : اين اضافى كيفيّتيست كه اقتضا مىكند به سبب آن جسم اين را كه حركت كند حركتى كه هرگاه قياس به ارض كسى بكند ارض سابق باشد به مركز .
قال : و الميل طبيعى و قسرى و نفسانى . « 1 »
ميل چيزى است كه متكلّمون آن را « اعتماد » مىگويند . و منقسم مىشود به انقسام مذكور در متن ، اعنى « حركت طبيعى » مثل ميل حجر مسكن در هوا و خيك پر از باد كه در آب باشد كه حجر ميل به سفل و خيك ميل به علو دارد ، و حجرى كه به قسرى به بلندى انداخته مىشود مستفاد مىشود كه اين « حركت قسرى » است . و حركت ديگر « حركت نفسانيّه » است كه اعمّ از آن باشد كه با شعور باشد [ ب - 147 ] مثل حيوانات ، يا بدون شعور باشد نحو نباتات ، پس
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 213