حرارت مىشود ، و آنچه به آن احاطه مىكند شش مربع غليظ است ، و نفوذ نمىكند از آن احساس برودت مىشود و آنچه باعث انقطاع عضو مىشود ، و منقطع مىسازد عضو را به اجزاء صغار ، و شديد النّفوذ است ، پس آن مىسوزاند و تند است ، مثل فلفل . / * ب / 110 / و آنچه باعث اتّصال و تلاقى اعضاء صغار شود و خلاف انقطاع سابق به عمل آرد « 1 » شيرين است . اين است تحقيق علّامه . . . در شرح خود در باب اين كه اجزاء مذكوره كه . . . اجزاء چنين ادراك . . . قسمت و تجزّى وهميه . . .
و « 2 » ايضا گفتهاند : الوان مرئيّه اصل شكلها است ، پس آنچه منفصل مىشود از آن شعاع بصر [ الف - 145 ] اگر شعاعيست كه مفرّق بصر باشد آن بياض است ، و اگر آن شعاع ، شعاعيست [ كه ] قابض بصر باشد آن سواد است . و حاصل مىشود از اختلاط بياض و سواد و امتزاج اين هر دو به هم باقى انواع الوان .
و محقّقون ابطال نمودهاند اين مقاله را به اين كه اشكال و الوان غير هماند ، و مختلفند در محمولات . پس حمل كرده مىشود به احدهما امرى به عنوان ايجاب ، و به ديگرى آن امر به عنوان سلب « 3 » ؛ پس لازم مىآيد تغاير اين هر دو بالضّروره . و بيانش اين است كه اشكال ملموسهاند و غير متضادهاند يعنى به لمس در مىآيند و ضدّ هم نيستند ، و الوان متضادّه غير ملموسهاند . و ايضا اشكال مرئى مىشوند و حرارت و برودت مرئى نمىشوند . اينست كلام علّامه ، رحمه اللّه
هامش
( 1 ) . الف : آورد
( 2 ) . م ، الف : - اين است تحقيق . . . و
( 3 ) . م : + وى