آن را هر صاحب حسّى سليم . پس ناچار است از قوّتى « 1 » كه مرتسم شود در آنجا اين صور حال مشاهده آن ، و همچنين نايم مشاهده مىكند صور چندى را كه تحقّق در خارج ندارد . و سبب آن چيزى است كه مذكور شد سابق كه باعث نفس انسانى نيز نمىتواند بود به نفسها كه ادراك جزئيّات نمىكند ، پس لا بدّ است از قوّت جسمانى كه مرتسم شود در آن اين صور و آن حس مشترك است .
« و زعم بعضهم أنّه يجوز أن تكون هذه الاشياء موجودة فى الخارج فى عالم المثال كما يقول بها الاشراقيون ، و تكون مشاهدة هذه الأشياء مشروطة به مثل ذلك المزاج الحاصل للمبرسم او بغيره من الشرائط » . به اين نحو است در حاشيهء مير سيّد شريف .
قال : و الخيال لوجوب المغايرة بين القابل و الحافظ . « 2 »
اين قوّه ثانيه است كه مسمّى به خيال است ، و اين خزانه حسّ مشترك است كه حافظ است بعد از غيبوبت صور . و به سبب اين حكم مىكند نفس كه آنچه ما مشاهده كرديم ثانيا چيزى بود كه مشاهده كرديم اولا .
و استدلال نمودهاند بر مغايرت اين قوّه از حسّ مشترك به اين كه اين قوّه حافظه است و موجب و فاعل حفظ است ، و حس مشترك قابل است ، و حافظ غير قابل مىباشد ، از جهت آن كه ممتنع است صدور دو اثر از علّت واحده ، و از جهت آن كه مثل آب در آن قوّه
هامش
( 1 ) . كذا . اصح : قوهاى
( 2 ) . كشف المراد / 200