است از براى غذا و « ماسكه » است از براى حفظ آن غذا و « هاضمه » است از براى هضم نمودن غذا و اين قوّت هاضمه چيزى است كه مىگرداند آن غذا را كه جذب كرده آن را جاذبه ؛ و امساك كرده ماسكه به قوامى كه آماده و مهيّا مىگردد ، به نحوى كه مىگرداند آن را غاذيه جزء بالفعل از براى بدن صاحب غذا ، و قوّت ديگر « دافعه » است كه دفع مىنمايد فضلات « 1 » را .
قال : و قد تتضاعف هذه لبعض الاعضاء . « 2 » / * الف / 101 /
گاهى مضاعف مىشود اين قوا از براى بعضى اعضا ، مثل معده كه در آن جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه است ، به اين نحو كه جذب مىكند از قوّتش غذاى كلّ بدن را ، و از آنچه نگاه مىدارد آنجا ، و از آنچه تغيير مىدهد غذا را ، به نحوى كه صلاحيّت دارد كه دم شود ، و چيزى كه دفع مىكند غذا را به كبد ، پس در آنجا به غير سابق قوّتى هست ؛ « 3 » جاذبه و آن « 4 » چيزى است كه آن را معده غذاى خود نموده بتنهايى ، و ساير قواى مذكوره از قوّت ماسكه و قوّت هاضمه و قوّت دافعه نيز مضاعف از آنچه براى جميع بدن بود هست ؛ « 5 » پس براى خودش بخصوص چنانچه مذكور شد هست جدا و اضافه بر آنچه در جميع است .
هامش
( 1 ) . نسخه « فضلان » نيز خوانده مىشود ، و ضبط نصّ فوق موافق كشف المراد است / شايد :
فضل آن را ؟
( 2 ) . كشف المراد / 194
( 3 ) . م ، الف : + كه . در نسخه « ن » خط خورده است
( 4 ) . م ، الف : - آن
( 5 ) . م ، الف : - هست