فرع بر اصل مىشود . در كلام حاج محمود « لم تستغن » جزاى « ان كانت » است . « 1 »
قال : و لانتفاء التّبعيّة . « 2 »
علّامه - رحمه اللّه تعالى - گفته در شرح خود كه آنچه ما فهميدهايم از اين كلام اين است كه اين وجه ديگر است كه دالّ است بر تجرّد نفس . و تقريرش اين است كه قوّت منطبعه در جسم ضعيف [ الف - 126 ] مىشود به ضعيف شدن آن جسم كه شرط است در نفس ، و نفس ضدّ اين معنى است ، از جهت آن كه در سنّ شيخوخت و آن را سن كهولت كه از چهل تا شصت است نقل نمودهاند نفس قوى مىشود ، و تعقّلش زياد مىگردد ؛ پس اگر جسمانى مىبود بايست ضعيف شود به ضعف محلّش ، پس معلوم مىشود كه جسمانى نيست .
قال : و لحصول الضّدّ . « 3 »
اين وجه هفتم است كه دلالت به تجرّد نفس مىكند . تقريرش اين است كه قوّت جسمانيّه با توارد افعال بر آن و كثرت افعال ضعيف و مانده مىشود ، از جهت آن كه منفعل مىشود از اينها ، و از اين جهت است كه اگر كسى بسيار نظر نمايد به قرص شمس در آن حال ادراك چيزى ديگر نمىتواند به چشم خوب نمود ، و قوّت نفسانيّه ضدّ اين
هامش
( 1 ) . م ، الف : - و استدلال به متساويين . . . است
( 2 ) . كشف المراد / 187
( 3 ) . كشف المراد / 187