و يكى ديگر صاحب صورت و قوّتيست كه آن نفس غاذيه و ناميه و مولده مثل خود دارد ، و حساس متحرك بالاراده است ، و اين حيوان است .
و جميع اين صور كمالات اولىاند از براى مركّبات ، از جهت آن كه كمال منقسم مىشود به نوعى ، يعنى به امرى كه اشيا را نوع مىنمايد ، و آن صورتيست مثل انسانيّت ، و اوّل چيزى است كه حلول مىنمايد در مادّه انسانى ، و غير نوعى نيز مصوّر مىشود ، و آن عرضيست مثل ضحك ، و آن كمال ثانيست كه عارض مىشود از براى نوع بعد از كمال اوّل ، پس اين وجوه صور كمالات مختلفة الآثاراند كه صادر مىشود به اين ترتيب .
و بايد دانست كه از حيوان صادر مىشود آنچه از نبات صادر مىشود ، و از نبات نيز صادر مىشود آنچه از معدن صادر مىشود بدون عكس در اينها ، و هر واحد از صور معدنى [ الف - 108 ] و نباتى و حيوان جنسند ، جهت انواعى چند كه آنها منحصر به عدد خاصى نيستند ، و بعضى انواع فوق بعضيند ، و ايضا مشتملند هر نوع بر اصناف ، و هر صنف بر اشخاص كه حصرى از براى ايشان نيست ، و مشابه نيستند دوتاى از انواع و اصناف و اشخاص به هم .
و نيست اين اختلاف به سبب هيولى و جسميّت ، چون همه در اين هر دو شريكند ، و اين اختلاف به سبب مبدأ مفارق هم نيست ، چون مبدأ مفارق احدى الذّات متساوى النسبة است با جميع ماديّات ، بلكه به سبب امور مختلفه است . و امور مختلفه در هيولى صور اربعه / * الف / 83 / نوعيّه است كه در عناصرند كه ماده مركّبات است ، ليكن
علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى ) — صفحة 366
مساهمون: محمد اشرف علوى عاملى
ص٣٦٦