الى الماء أنّ الماء يتشبه به بصيرورته بخارا اذا سخن و لطف ، و لو لم يكن اسخن من الماء لم يكن أخفّ و الطف ، و الهواء المجاور لأبداننا انّما يحس برودته لأنّه ممتزجة بأبخرة اختطلت به من الماء » .
حكم ثانى : [ الف - 103 ] آن كه هوا رطب است ، به معنى آن كه به سهولت قبول اشكال مىنمايد ، نه به معنى ترى ، و اين ظاهر است . و اين از جملهء كيفيّت انفعاليّه است .
حكم ثالث : آن است كه شفّاف است ، و اين ظاهر است از جهت آن كه هواى صرف مرئى نمىشود .
حكم چهارم : اين كه هوا چهار طبقه دارد . طبقهء اولى : ملاصق ارض است . طبقه ثانيه : بارد است ، از جهت مخالطه با ابخره . طبقه ثالثه : هواى صرف است . طبقه رابعه : ممزوج است با نار .
قال : و الماء بارد رطب شفّاف محيط بثلاثة ارباب الارض تقريبا ، له طبقة واحدة « 1 » .
ذكر نموده مصنّف - رحمه اللّه - از براى آن پنج حكم :
اوّل : ان كه بارد است ، چنانچه حسّ حكم بر آن مىكند ، از جهت آن كه با زوال مسخّنات خارجيّه احساس تبريد آن مىتوان نمود .
و اختلاف نمودهاند در تبريد آب ، پس اكثر گفتهاند كه ارض ابرد است از آن ، به جهت آن كه كثيفتر « 2 » از آب است ، يعنى سطبرى و تكاثف و انجماد دارد ؛ و اين را دليل ابرديّت گرفتهاند . و ابعد از
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 161
( 2 ) . كثيف : متراكم