قال : و العدم للحادث من المبادى العرضيّة . « 1 »
يعنى عدم از براى حوادث از مبادى عرضيّه است ، از جهت آن كه حادث موجود بعد از عدم است ، / * ب / 65 / پس از براى حادث عدم مبدأ بالعرض است ، و مبدأ بالذّات از براى آن فاعل تنها است ، يعنى فاعل حقيقى .
قال : و الفاعل فى الطرفين واحد . « 2 »
يعنى فاعل وجود شىء بعينه فاعل عدمش است ، چنانچه مذكور شد كه علّت عدم ، عدم علّت است لا غير . پس مؤثّر در طرفين معلول علّتش است كه با حضور علّت موجود مىشود و با عدمش معدوم است .
قال : و الموضوع كالمادّة . « 3 »
يعنى موضوع ايضا از علليست كه موقوف است وجود حال بر آن مثل نسبت مادّه به صورت كه مادّه از جمله علّت آن است ، و همچنين است موضوع نسبت به حال .
مسألهء هفدهم در افتقار معلول است در وجود يا عدم
قال : و افتقار الاثر انّما هو فى احد طرف . « 4 »
يعنى احتياج ماهيّت [ ب - 84 ] به مؤثّرش يا در وجود ماهيّت
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 132
( 2 ) . كشف المراد / 132
( 3 ) . كشف المراد / 132
( 4 ) . كشف المراد / 133