جمعى از حكمت لقمانى اراده و قدرت را نقض « الواحد لا يصدر عنه الا الواحد » ندانند چون اين معنى وتر واحد را منظور نمىدارند ، اعوذ باللّه من حول العيون ، با آن كه دلالتى حقيقى حقّى در ثبوت و اثبات عقول عشره نيست به نحوى كه در متن مذكور است .
و مؤيّد آن كه داعى با مرحمت و غفران پناه سردار محمّد باقر حكيم باشى شريك بوديم در مباحثه نزد استاد الانامى رفيع الملة و الدين علامة العلمايى ميرزا رفيعاى نائينى - رحمه اللّه - بعد از فوت مرحوم ميرزا محمد باقر مرقوم - رحمه اللّه - نقل نمود به داعى كه در بعض تصانيف استاد الانامى - رحمه اللّه - ديدم كه فرموده بودند كه ظاهر آن است كه عقول عشره حادث باشند ، بعد از ملاحظهء آن بىادبى نموده ، چون احتمال قدم موافق غير ظاهر از اين كلام مفهوم مىشد ، چيز چند گفتم ، اخير در خواب آن مقدّس پناه را ديدم كه به من منع نمود و گفت : ايراد بر كلامى كه تو مهم نكنى بحث وارد نيست ، مطلب ما آن بوده كه اگر باشند عقول موجود ، حادث خواهند بود نه آن كه قديم باشند ، رحمهما اللّه تعالى .
و جدّ امجد داعى احمد المحقّقين مير سيّد احمد در كتاب حظيرة الانس از مؤلّفات خود ايراد نموده كه : « ان العقل لا يجد بين جميع الموجودات من حيث هى موجودة يمتنع تفاوتا بالكلية بحيث لا يكون لها وحدة بدون فعلية الانتزاع و لهذا قال اللّه - تعالى - :
ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ
« 1 » . و بعبارة اخرى مجموع امور لم يكن لشىء منها
هامش
( 1 ) . ملك / 3