و در ساير انحاى تقدّم در هر مقدّمى مضاف به مقدّم ديگرى اين ملحوظ است .
قال : و حيث [ ب - 28 ] و وجد التفاوت امتنع جنسيّته « 1 » .
چون بيان كرد مصنّف - رحمه اللّه - اين را كه تقدّم محمول بما تحت خود مىشود از اصناف تقدّمات به تشكيك ، ظاهر شد كه جنس ما تحت خودش نيست ، و حملش بر ما تحت حمل عرضى است ، نه حمل جنس بر انواعش از جهت امتناع وقوع تفاوت به عنوان تشكيك در اجزاء ماهيّت جنسى .
قال : و التقدّم دائما لعارض زمانى ، أو مكانى ، أو غيرهما « 2 » .
يعنى : هرگاه تقدّم و تأخّر نظر به ماهيّت من حيث هى هى كرده شود پس ماهيّت من حيث هى بدون ملاحظه غير ، نه مقدّم بر غيرش خواهد بود و نه مؤخّر ؛ بلكه عارض آن مىشود تقدّم و تأخّر به اعتبار امر خارج از آن ، امّا در زمان يا مكان ، مثل تقدّم زمانى و مكانى يا غير اينها ، مثل تقدّم علّت بر معلول در تأثير و تأثّر و حاجت ، و تقدّم عالم بر متعلّم به اعتبار شرف و غير اين از اصناف تقدّمات شكّ نيست « 3 » كه به سبب ملاحظه / * ب / 22 / غير است كه زمان و مكان و تأثير و شرف باشد بالذات ، ليكن اشكال نمودهاند در اجزاء زمان كه بالذات است اين معنى در آن بدون امر عارضى .
و جواب آن است كه امر عارض اصل وجود مىتواند شد ، و
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 59
( 2 ) . كشف المراد / 59
( 3 ) . ن ، الف : - شك نيست