حركت اصبع متحقّق نمىشود و در تأثير كامل است « 1 » .
دويم : تقدّم بالطّبع است كه مقدّم را تأثير در مؤخّر هست . امّا آن « 2 » تأثير كمال جهت آن مؤثّر نيست و اين جهت در علل ناقصه مىباشد ، اين « 3 » مثل تقدّم واحد بر كثير « 4 » و فرق / * ب / 21 / ما بين اين هر دو آن است كه در « 5 » علّيت « 6 » شرطش كافى بودن وجود آن است از جهت وجود معلول ، و ثانى نيست ، چنين كه وجود آن به تنهايى كافى باشد از براى وجود معلول ، پس علل ناقصه در « 7 » غير تامّه نيز داخل قسم دويم است .
ثالث : تقدّم بالزّمان است كه مقدّم موجود باشد در زمانى كه آن زمان مقدّم باشد بر زمان مؤخّر ، مثل اب و ابن .
رابع : تقدّم بالرّتبه است [ الف ] : حسّا ، مثل تقدّم امام بر مأموم ؛ [ ب ] : و عقلا مثل تقدّم جنس بر نوع هرگاه كه مبدأ اعمّ « 8 » از حسّ و عقل « 9 » باشد .
پنجم : تقدّم بالشرف است مثل تقدّم عالم بر متعلّم ، همچنين قياس مىتوان نمود اصناف معيت و تأخّر را .
و متكلّمون قسم ديگر از براى تقدّم زياد « 10 » نمودهاند و آن را تقدّم ذاتى نام گذاشتهاند ، مثل تقدّم أمس بر يوم ، كه بالعليّة و بالطبع و
هامش
( 1 ) . ن : - و حركت خاتم . . . است
( 2 ) . م : آن
( 3 ) . ن : - و اين جهت . . . اين
( 4 ) . م : اشرف . الف : اثنين
( 5 ) . ن : - در
( 6 ) . ن : علت
( 7 ) . ن : - در
( 8 ) . الف : باشد ، يعنى مبدأ اعمّ
( 9 ) . ن : - باشد . . . عقل
( 10 ) . م : زياده