قال : و معروض ما بالغير منهما ممكن « 1 » .
يعنى اصل ذاتى كه واجب به غير و ممتنع به غير است ممكن بالذّات است ، از جهت آن كه واجب به غير و ممتنع به غير واجب بالذّات و ممتنع بالذّات نمىشود ، پس ممكن بالذّات خواهد بود .
قال : و لا ممكن بالغير لما تقدّم فى القسمة الحقيقيّة « 2 » .
ممكن نيست كه بوده باشد ممكنى ممكن بالغير به نحوى كه ممكن است كه واجب بالغير باشد ، كه اگر چنين باشد خواهد بود معروض كه ممكن به غير است يا واجب بالذّات يا ممتنع بالذّات ، و هر ممكن به غيرى ممكن بالذّات است ؛ پس اين معروض يك بار ممكن بالذات خواهد بود ، و يك بار واجب بالذّات ؛ پس لازم مىآيد انقلاب در قسمت حقيقيّه كه فرض عدم انقلابش شده بود ، و اين خلاف فرض است .
مسألهء ثامن و عشرون در عروض امكان است از براى ماهيّت
قال : و عروض الامكان عند عدم اعتبار الوجود و العدم بالنظر « 3 » الى الماهيّة و علّتها « 4 » .
يعنى امكان عارض ماهيّت مىشود من حيث هى هى بدون اعتبار وجود و عدم آن ، و بدون اعتبار وجود علّت و عدم علّتش از جهت آن
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 52
( 2 ) . كشف المراد / 52
( 3 ) . ن : و النظر
( 4 ) . كشف المراد / 52