عدمى ، و فرق است [ ب - 24 ] ميان شىء عدمى و ميان رفع شىء عدمى و ايضا ميان اعدام فرق مىباشد ، چنانچه عدم معلول و عدم علّت ممتازند از هم ، و فرق در امور عدميّه احتياج و استلزام « 1 » به ثبوت ندارد مثل امتناع .
مسألهء سابع و عشرون [ در وجوب و امكان و امتناع مطلق ]
قال : و الوجوب شامل للذّاتى و غيره ، و كذا الامتناع .
وجوب گاهى ذاتى مىباشد ، و آن از اصل ماهيّت موجوده است ، و گاهى به سبب غير مىباشد ، مثل / * الف / 19 / معلول كه نظر به علّت واجب بالغير است ؛ پس واجب مطلق منقسم به واجب بالذّات و واجب بالغير مىشود و شامل اين هر دو است ، و همچنين است امتناع « 2 » ، و عموم وجوب عموم جنسى نيست ، و الّا تركّب در وجوب ذاتى لازم مىآيد ، بلكه عموم عارضى ذهنى از براى معروض ذهنى است . اين است كلام علّامه ، رحمه اللّه .
ليكن جواب مىتوان گفت در ذات واجب كه متصوّر به وجه است ، اين معنى مطرح مىشود ، پس بايد به طريق انتزاع باشد يا به اين نحو وجوب ذاتى جهت او - كه به عنوان معروض باشد - نباشد ، اگر چه وجوب را از امور اعتباريه اعتبار نمودهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) . ن : - استلزام
( 2 ) . ن : - و شامل . . . امتناع
( 3 ) . ن : - اين است كلام علامه . . . نمودهاند