مسألهء هفدهم در مقوليّت وجود است بر ما تحتش از جزئيّات
قال - رحمه اللّه - : و يتكثّر بتكثّر الموضوعات ، و يقال بالتّشكيك على عوارضها . « 1 »
چون وجود متكثّر به تكثّر فصول نيست ، متكثّر [ ب - 19 ] به تكثّر موضوعات است ؛ مثل وجود انسان غير وجود غير انسان است ، و همچنين وجود زيد و عمر و غيرهما و وجوده مطلق مقول به تشكيك است نسبت به ما تحت خود ، يعنى بر عوارض موضوعات كه وجودات خاصّهاند كه عارض ماهيّات موضوعه شدهاند ، پس مقول به تشكيك است بر اين افراد به جهت آن كه وجود علّت اولى و اقدم در طبيعت وجود است از وجود معلول .
قال : فليس جزءا من غيره مطلقا .
يعنى چون گفته مىشود وجود مطلق / * الف / 15 / بر وجودات عارضه ماهيّات بر طريق تشكيك ، پس ذاتى و جزء غيرش نخواهد بود ، امّا نسبت به ماهيّات از جهت آن كه سابق معلوم شد كه عارض آنها است . و امّا نسبت به وجودات ماهيّات كه جزئيّاتند به جهت آن كه مقول به تشكيك داخل در افرادى كه مقول مىشود بر اينها نمىباشد ، چنانچه من بعد خواهد آمد كه ماهيّت مختلف نمىشود
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 41