و امتناع از طعام و شراب چندانكه قوت ضعيف شود و اگر اين معالجات فايده ندهد سفر دور و تحمل مشاق و اقدام بر شدايد نافع آيد
و بطالت چون مقتضى حرمان دو جهانى بود علاج او در آن باشد كه از رعايت معاش به قدر ضرورت و اكتساب سعادت در هيچ وقت غفلت نورزد ، چو اهمال در اول مؤدى شود به هلاكت شخص و ابطال نوع ، و در دوم بابطال غايت ايجاد كه مستدعى ذات ( افاضت ح ل ) جود واجب الوجود است .
و حزن المى بود نفسانى كه از فقد محبوبى يا از قوت مطلوبى عارض شود ، و سبب آن حرص بود بر تقضيات جسمانى و شره بشهوات بدنى و حسرت بر فقدان و فوات آن ، و اين حالت كسى را عارض شود كه بقاى محبوبات ( محسوسات خ ل ) و ثبات لذات ممكن شناسد
و علاج او آن بود كه با عقل رجوع نمايد و بداند كه هر چه در عالم كون فساد است ثبات و بقاى آن محالست ، پس در محال طمع نكند و چون طمع نكند بفقدان متوقع اندوهگين نشود ، بلكه همت در تحصيل مطالب مقصور دارد و از آنچه طبع مقتضى فساد او بود اجتناب نمايد و اگر ملابس چيزى شود بر قدر حاجت و سد ضرورت قناعت نمايد و ترك ادخار و استكثار كه دواعى مباهات و افتخار بود واجب شمرد تا بمفارقت متاسف نشود و بزوال و انتقالش متالم نگردد
بسم الله الرحمن الرحيم
فن دوم از مقاله اولى از قسم دوم از كتاب نفايس الفنون فى عرايس العيون علم تدبير منازل
كه آن عبارتست از علم بكيفيت و نظر در حال جمعى كه ميان ايشان مشاركت بود در منزل بر وجهى كه مقتضى مصلحت باشد در بيشتر اسباب معاش و توسل