عفت نگاهدارد و ثمرهء عفت آنكه حدوث آثار او بىشايبهء غرضى و توسط مرضي بود و در هر صنفي از مشتهيات به قدر حاجت بر وجهيكه مصلحت اقتضا كند اقدام افتد .
و همچنين عمل اسخيا صادر شود از جمعي كه سخاوت حقيقي از آن منتفى باشد ، مانند كسانى كه در طلب تمتع از شهوات يا جهة مراد يا بطمع مزيد جاه و قرب پادشاه وقت يا در معرض دفع ضرر از نفس و مال و عرض ايثار كنند و يا ايثار بر كسانى كه به سمت استحقاق موسوم نباشند همچو أهل شر و كسانى كه به مضاحكت و ملهبات مشهور باشند ، يا بذل از جهة توقع زياده كنند و فعل اينها همچو افعال تجار و ارباب مكاسب بود يا خود بذل بر سبيل تبذير بود بواسطه رقت شعور به قدر مال و اين حال بيشتر كسانى را افتد كه از تعب كسب و صعوبت جمع بى خبر باشند .
و هيچيك از اينها راسخى نخوانند چه سخى بحقيقت آن بود كه بذل مال را بغرضي ديگر جز آنكه سخاوت لذاتها جميل است مشوب نگرداند ، و اگر نظر او بر نفع غير افتد بالعرض و به قصد ثاني بود تا به علت اولي كه جواد محض است تشبيه نموده باشند و كمال حقيقي حاصل آيد .
و همچنين افعال شبيه بشجاعت صادر شود از مردمانيكه شجاعت در ايشان نباشد ، مانند كسانى كه به مباشرت حروب و ركوب اهوال و اخطار اقدام نمايند به واسطه طلب مالي و ملكي يا تقرب بملكى يا تعشق به محبوبى كه از غايت رغبت و فرط ميل بجانب او خود را در ورطهاى مهالك اندازند و موت را بر حيات اختيار كنند .
اين حال را شجاعت نخوانند چه باعث بر اين اقدام طبيعت شده باشد نه حقيقت فضيلت و ثبات مصابرت .
و امثال اين احوال نه از فرط شجاعت بود بلكه از غايت حرص و نهمت باشد چه نفس شريف را در معرض خطر نهادن و بر مكاره عظيم اقدام نمودن بنابر
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 375
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٣٧٥