تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 369

مساهمون:

ص٣٦٩
دهم انتظام ، و آن عبارتست از آنكه نفس را تقدير امور بر وجه وجوب و حسب مصالح نگاه داشتن ملكه شود يازدهم حرّيت ، و آن تمكن نفس است از اكتساب مال از وجوه مكاسب جميله و صرف آن در وجوه مصارف پسنديده و امتناع از اكتساب مال از وجوه مكاسب ذميمه . دوازدهم سخا ، و آن عبارتست از آنكه انفاق مال و ديگر متمنيات برو سهل و آسان بود تا چندانكه بايد و چندانكه شايد بمنصب استحقاق برساند

و در تحت جنس سخاوت هشت نوع است

اول كرم و كرم آنست كه بر نفس انفاق مال بسيار در امورى كه نفع آن عام بود و قدرش بزرگ باشد بر وجهى كه مصلحت اقتضا كند سهل نمايد دوم ايثار ، و آن عبارتست از آنكه بر نفس از سر ما يحتاجى كه بخاصه او تعلق داشته باشد بر خواستن و بذل كردن در وجه كسى كه استحقاق داشته باشد آسان بود . سيم عفو ، و آن عبارت است از آنكه بر نفس ترك مجازات بدى يا طلب مكافات بنيكى با حصول قدرت و تمكن از آن آسان بود . چهارم مروت ، و آن عبارت است از آنكه نفس را ارادتى صادق بود بر تحلى بزينت استفادت و بذل ما لا بد يا زياده بر آن . پنجم نبل ، و آن ابتهاج نمودن نفس است بملازمت افعال پسنديده و مداومت سيرت ستوده . ششم مواسات ، كه معاونت ياران و دوستان و مستحقان است در معيشت و تشريك ايشان در قوت و مال هفتم سماحت ، كه بذل كردن بعضى از چيزهاست بطيب قلب كه بذل آن بر او واجب نباشد . هشتم مسامحت ، و آن ترك بعضي از چيزهاست بطريق اختيار كه ترك آن