بر حرف تا
( 1 ) على صلب الوظيف أشد يوما * و تحتى فارس بطل كميت
تقدير بيت چنين است كه على فارس بطل اشد يوما ، و تحتى كميت صلب الوظيف و صلب را چون مقدم داشت منصوب گردانيد تا حال باشد از كميت
و درين بيت مرتكب چند چيز شد كه در كلام فصحا جايز نيست ، اول فاصله ميان جار و مجرور ، دوم تقديم صفت بر موصوف و فاصله ميان هر دو بأجنبى ، سيم فاصله ميان مبتدا و خبر باجنبى
( 2 ) اقول لخالدا يا عمر و لما * علتنا بالسّيوف المرهقات
ل أمر است از ولى يلى و خالدا مفعول اوست و معنى چنين باشد كه اتبع و لاحق خالدا ، و علت فعل است و نابي مفعول اوست و ياء اضافه بالتقاء ساكنين بيفتاد و ناب شتر مسن را گويند و السيوف فاعل علت است اى علت جمل السيوف
بر حرف ثا
( 1 ) جاءك سلمان ابو هاشما * و قد غدا سيدها الحارث
جاء فعل ماضي است و كاف جهة تشبيه و حق آن بود كه متصل بودى بسلمان و ابوها فاعل جاء است و شم أمر است از شام البرق يشيمه اذا نظر اليه و الف بدلست از نون تاكيد خفيفه همچو لنسفعا ، و شايد كه الف تنبيه بود ليكن ضعيف است و اگر بكسر ميم خوانند هم جائز بود و سيّدها مفعول اوست و الحارث فاعل است از آن غدا و تقدير بيت چنين باشد كه جاء ابوها كسلمان شمن سيّدها و قد غدا الحارث
( 2 ) سلمان ابن اخيناليت مقوله * و ناقل القول بالاحجار محثوث
سل امر است از سؤال و مان فعل ماضى است از مين و ابن اخينا فاعل او ، اى سل اكذب ابن اخينا ، چه استفهام مراد است و مراد بمقول زبان است و ناقل مجرور است جهة عطف اوباها در مقوله
بر حرف جيم
( 1 ) كان اصوات من ايغالهن بنا * اواخر امليس اصوات الفراريج
تقدير چنين است كه كان اصوات اواخر امليس من ايغالهن بنا اصوات الفراريج