مذكور شود آن را قانون قرار ماخوذ خوانند و دفتر ضريبه نيز خوانند بر اين گونه : قرار المأخوذ و الضريبة معا فى موضع فلان بتاريخ كذا
و دفتر خرج مقرّر ديوان دفترى را گويند كه تمامت اخراجات ديوان كه به حكم مقرّر شده باشد و هر سال در ديوان مجرى است در آنجا مثبت باشد مسمى و مفصل و آن اخراجات را اگر وجه معين شده باشد كه سال بسال از كجا دهند در زير هر خرجى مقرّرى وجه نويسند .
و اگر چنانچه مقرّر شده باشد كه از ديوان هر سال وجه بدهند در وجه زير بنويسند الا بوقت اطلاق و صورت آن بر اينوجه باشد .
الاخراجات المقرّرة في الديوان الاعلى
به حكم مقرّرا و معينا بحضور الامراء و الكبار فلان و فلان بمقام فلان بتاريخ كذا محرر بالامر الاعلى دام نفاذه فى تاريخ كذا و الحمد لوليه من العين الرايج
و اوارجه معرب آورده است يعنى انباشته از منقولات و بعضى گويند معرب آواره است بمعنى تفريق و دفتر اوارجه عبارتست از دفتريكه هر يكى از اصول ابواب المال يا اصول اخراجات مقرّر را بر ورقى يا مبلغى كشند بحسب اقتضاء تفاصيل و بعد از آن مصرفه در زير هر باب المالى بكشند به اندازه آن و هر چه از آن باب المال خرج شود بىسياقت و ترتيب حرف حرف يا دفعه دفعه در زير آن بنويسند و وجه ذلك در زير و هر خرج مقرّرى و هرچه در وجه آن اطلاق رفته همچنان بسياقت و ترتيب در زير آن بنويسند تا هر وقت كه خواهند باقى آن مال و تتمه آن خرج مقرّر يقين بدانند ورق يا اوراق عقد كنند و خطى محرف زير هر ورقى بكشند و حاصل عقد بر ورق در زير آنخط محرف بنويسند و كاتب بايد كه هر صفحه تمام شود حاصل عقد حرفها و دفعهاء آن صفحه در زير ثبت كنند و هر وقت كه مالى حوالت كند يا خرج مقرّرى را اطلاق كنند با دفتر
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 325
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٣٢٥