در متن خرج اضافه كنند و هرچه از قسم دوم باشد در زياده اضافه كنند بصيغت و اضيف الى ذلك
فصل نهم [ معرفت اصول دفاتر ]
در معرفت اصول دفاتر از دفتر روزنامچه و توجيهات و قانون و دخل و خرج مقرّرى و اوارجه « 1 » و دفتر مفرد و جامع .
بدانكه دفتر روزنامچه كه آن را دفتر تعليق نيز خوانند عبارتست از :
دفترى كه جمله مفردات اموال ديوان و اخراجات و سوانح احكام كه واقع شود در آنجا روز بروز بملاحظه ذكر ماه و سال ثبت كرده باشند و در اين دفتر حك نشايد پس اگر سهوى افتد يا حوالتى و مقرّرى باطلشود رقم ترقين بر آن كشند بر وجهى كه ياد كرده شد و چون آغاز روزنامچه كند بر ورق اول الروزنامچه بتاريخ كذا المتخذة على اسم اللّه تعالى المشتمله على ما يكتب فى الديوان بتاريخ كذا بكشند به قدر مد حساب كه ذكر رفت بعد از آن آن ورق را بياض بگذارند و بر سر ورق ديگر نويسند الروزنامچه و بعد از آن نام ماه بكشد بمد كمتر از مد روزنامچه و روز اول آنماه را در آن ورق بكشند كمتر از مد ماه و اگر ورق دوم باشد خالى نباشد از آنكه تتمه ورق روز اول باشد يا خود ورق روز دوم ماه بود اگر تتمه ورق روز اول باشد زير شرح روزنامچه بر سر ورق نوشته باشد تتمه يوم كذا من شهر كذا كوچك بر ورق ميان ورق نويسند .
و اگر آن ورق ورق روز دوم ماه باشد زير شرح روزنامچه نام ماه كوچك بر ميان ورق نويسند و روز دوم را بمد و قدر اندازه روز اول بكشند .
و اگر چنانچه بعضى از شهور و ايام خالى باشد و هيچ حوالتى نرفته و مقرّرى در آن نباشد اسامى آنماه يا روز را ببايد در آن كشيدن و در زير آن بايد نوشتن خاليا تا بوقت تفحص گمان نيفتد كه ورق آنماه يا روز ضايعشده است و جهت احتياط عدد و اوراق
هامش
( 1 ) آوارجه بفتح همزه دفتر آمار و شماره است .