الهى تا جهان باشد نكو دار اين جهانبان را * محمّد شاه تغلق شاه ، سلطان بن سلطان را
سلطان فرمود بس كن كه طاقت صله زياده از اين ندارم و فرمود كه زر برابر مولانا انبار كنند .
چون مولانا در آن وقت نشسته بود بايستاد . سلطان را اين حركت پسند افتاد امر كرد كه برابر تمام قد مولانا زر انبار نمايند . همان زمان مطابق حكم به عمل آمد . آخر مولانا در سنهء 737 وفات يافت . « 1 » منه :
ايّام گل و ياسمن و عيد صيام است * اسباب نشاط و طرب عيش تمام است
مجنون كه مثل گشت در آفاق به مستى * دانم كه هم از دايرهء ابن حسام است
ابو نصر فراهى
نامش بدر الدّين است . گويند نابينا مادرزاد بود و با اين حال در كمال بىمثال و در فنون استاد بود . نصاب صبيان از تصنيفات اوست . خوبگوست . « 2 » از اوست :
هرچه از ماه شد مثنّى كن * پنج ديگر فزاى بر سر آن
پس به هر پنج آن ز موضع شمس * گير برخى و جاى ماه بدان
اسحاق شاه
از اولاد حضرت عبد اللّه انصارى بود و او بعد ابو سعيد خان در سنهء 744 در ملك فارس سكّه و خطبهء شاهى به نام خود قرار داده آخر به سبب غفلت مدام به دست شاه سلطان گرفتار آمد ، به حكم مبارز الدّين مظفّر به قتل رسيد و اين رباعى در حالت قتل از او سر زده است :
افسوس كه مرغ عمر را دانه نماند * امّيد ز هيچ خويش و بيگانه نماند
دردا و دريغا كه در اين مدّت عمر * از هرچه كه كرديم جز افسانه نماند
ابن يمين
استاد ابن يمين محمود نام ، فاضل نيكوآيين بود . ديوانش مشهور و اشعارش بر السنه مذكور . « 3 » منه :
هامش
( 1 ) . دهخدا : جمال الدّين بن حسام خوافى سرخسى هروى ، مولد او به يكى از قراى نيشابور بود و چون مدّتى در شهرهاى خواف و سرخس و هرات بسر برده او را به هريك از اين سه شهر نسبت كنند . او سفرى به هندوستان رفته و به ايران بازگشت . در دربار آل كرت اعتبارى داشت .
( 2 ) . روز روشن 28 : به حضور يمين الدّوله بهرام شاه والى سيستان به عزّت و توفير بسر مىبرد و نصاب الصّبيان وى دستمايه اطفال دبستان است .
دهخدا : گويند او كور مادرزاد بوده . در لغت عرب و حديث مهارت تمام داشت . به سال 617 ، كتاب جامع الصّغير تأليف محمّد بن حسن شيبانى را به نظم آورد . برخى گفتهاند كه او از فره ، شهرى ميان هرات و سيستان است .
( 3 ) . رياض العارفين 271 : تحصيل معاش از رهگذر زراعت و دهقانى فرمودى و هرچه داشتى مصروف درويشان نمودى . سال