واله
على مردان بيگ واله تخلّص ، عمزادهء على قلى خان واله تخلّص است . منه :
من به پيش تو و خنجر به كفت « 1 » * اندكى بىجگرى واى به من
واله داغستانى
على قلى خان واله تخلّص عبّاسى ، اصلش از عرب بعد از آن داغستان است كه قهرمان ايران نادر شاه كه ملك توران و ايران را به يك عنان گردش به خاك سياه برابر كرده با وجود يساق سه ساله از عهدهء داغستان برنيامد . در عهد سلاطين صفويّه يكى از آبايش از داغستان در ايران آمده به و الا پايهء امارت رسيده و پدرش مهر على خان بيگ لر بيگى ايروان كه سرحدّ روم است بود و على قلى خان هنگام غلبهء افغانان بر ملك ايران در عصر فردوس آرامگاه در بلدهء دهلى آمده به منصب چهار هزارى و خدمت توزكى از حضور اعلى عزّ امتياز يافت . در سنهء پنجم احمد شاه همراه نوّاب ابو المنصور خان بهادر كه نوّاب مسطور از عماد الملك بهادر جنگخورده عازم صوبهء متعلّقهء خود شد به صوبهء اوده رفت . بعد وفاتش باز در سنهء ششم عالمگير ثانى براى حصول سند و خلعت صوبهدارى اوده به نام نوّاب شجاع الدّوله بهادر در شاهجهانآباد آمد و بعد انصرام مرام به نوّاب وزير عماد الملك آصفجاه بهادر پيوست . بعد مدّتى به مرض حبس بول از اين جهان درگذشت .
مرد شجاع و خوشسليقه و بىتعصّب و تعنّت بود و تذكره الشّعرا مسمّى به روضة الشّعرا و ديوان شعر از او مشهور است . « 2 » چند بيت از آن مسطور شد . منه :
واله عبّاسى اگر شد خستهاش نبود عجب * اى هلاگو كشتهء شمشير مژگان شما
*
تحصيل علم و دانش خوش بود ليك واله * عشق جنون طبيعت فرصت نداد ما را
*
كوتاه شد فسانهء عمر دراز خضر * هرجا حديث آن سر زلف دراز رفت
*
بىتو به فلك رسد فغانم * شايد به تو هم رسيده باشد
هامش
( 1 ) . متن : به كف .
( 2 ) . دهخدا : از شعراى قرن دوازدهم هجرى است . در سال 1124 در اصفهان متولّد شد . به شش انگشتى معروف بود . از مقرّبان دربار شاه طهماسب صفوى بوده و چون نادر شاه افشار به سلطنت رسيد وى مغضوب و معزول شد و به هندوستان مهاجرت كرد و در دربار محمّد شاه هندى مقامى يافت . به سال 1170 در شاهجهانآباد درگذشت .
آتشكدهء آذر 436 : از بيگزادگان لگزيه و از غلامان صفويّه است .
رياض العارفين 255 : ديوانش تخمينا چهار هزار بيت مىشود . در سنهء 1165 فوت شد .