طيب به او گفت كه اى . . . ن زنت فراخ . عماد در جواب گويد :
هرچند سخنهاى چو دُر مىگويى * هشدار كه با عمادلر « 1 » مىگويى
عيب تو همين است كه اندر شطرنج * اى . . . ن زنت فراخ پر مىگويى
على همدانى
حضرت سيّد على همدانى ، مقتداى عارفان اهل معنى است . سيّد موصوف سه بار ربع مسكون را سياحت كرده و صحبت هزار و چهار صد ولى را دريافته . كتاب اسرار النّقطه « 2 » و شرح اسماء اللّه و شرح فصوص الحكم و غيرهم تصنيف كردهء اوست . در سنهء هفتصد و هشتاد و شش از اين جهان رحلت فرمود . « 3 »
نى ديده بوَد كه جستوجويش نكند * نى كام و زبان كه گفتوگويش نكند
هر دل كه در او مهر الهى نبود * گر پيش سگ افكنند بويش نكند
*
غمناكم و از در « 4 » تو با غم نروم * جز شاد و اميدوار و خرّم نروم
از درگه همچو تو كريمى هرگز * نوميد كسى نرفت و من هم نروم
رباعى مختلف فيه است .
عصيانى سمرقندى
عبد الملك عصيانى سمرقندى در عهد امير تيمور ، شيخ الاسلام بود . منه :
گرش به عاشق بىچاره ماجرا بودى * ز ماجرا رقمى پيش ما چرا بودى
عبيد زاكانى
مولانا عبيد زاكانى است . فاضل كامل و استاد سخنور بود . او رسالهاى « 5 » در علم معمّا به نام شاه
هامش
دهخدا : عماد الدّين فضلوى يا فضولى يا عماد لر ، از مدّاحان و مصاحبان شمس الدّين محمّد جوينى و از معاصران اباقا خان بود . خواجه شمس الدّين با وى شطرنج مىباخت و بين آنان كلماتى به زبان مطايبه ردوبدل مىشد .
( 1 ) . متن : هشدار عماد رالير . از روز روشن تصحيح شد .
( 2 ) . متن : اسرار اللّفظ . از روز روشن تصحيح شد .
( 3 ) . روز روشن : امير سيّد على بن شهاب بن محمّد همدانى ، دست ارادت به شيخ شرف الدّين محمود بن عبد اللّه مزدقانى داده و براى كسب طريقه معرفت به خدمت صاحب السّر بين الاقطاب شيخ تقى الدّين على دوستى سر نهاده . بعد وفاتش باز رجوع به شيخ شرف الدّين آورده و در سنهء 786 در سواد كشمير به جوار رحمت پيوست .
دهخدا : على مسعودى ، مشهور به ابن شهاب ، در سال 714 متولّد شد . ابتدا ملازم شيخ شرف الدّين محمود بن عبد اللّه مزدقانى بود و نيز از شيخ تقى الدّين على دوستى كسب روش طريقت مىكرد . به اشارهء شيخ شرف الدّين سه نوبت ربع مسكون را طواف كرد و به صحبت هزار و چهار صد ولى رسيد . در ذى حجّهء سال 786 يا 776 درگذشت و در ولايت ختلا در هند دفن گرديد . او از معاصران امير تيمور گوركانى بود . آثارش عبارتند از : اخلاق محرم ، الاسرار القلبية ، ذخيرة الملوك ، الرّسالة القدسية فى اسرار النّقطة ، روضة العلوم و روحة المفهوم ، شرح اسماء اللّه ، شرح فصوص الحكم ابن عربى ، مرآة الرّجال فى علم القيافة ، مشارب الاذواق ، كه شرح قصيدهء خمريهء ابن فارض است .
( 4 ) . متن : از درد . از روز روشن تصحيح شد .
( 5 ) . متن : او را رساله . تصحيح شد .