حقّى دهلوى
شيخ عبد الحق دهلوى حقّى تخلّص ، ولد شيخ سيف الدّين ، جامع فنون فضايل صورى و معنوى بود . به سبب ارادت كه به سلسلهء قادريه داشت مشهور است . يكصد و هفت كتاب و رسايل تصنيف كرده است ، من جملهء آن اخبار الاخيار فى اسرار الابرار ، جذب القلوب الى ديار المحبوب ، و ما ثبت بالسنة و صراط المستقيم و صفر السّعادت و ترجمهء مشكوة شريف و تكميل الايمان و غيرهم است .
در سنهء 1052 از اين جهان رحلت نموده در بلدهء دهلى بر كنارهء حوض شمشى آسوده است . « قطب دوران رفت » تاريخ وفات آن اكمل الفضلاست . « 1 » وى راست :
تا نبينم روى او ، آيينه پيش [ رو ] گرفت * بخت بر روى مراد من در از فولاد بست
*
رنگ حناست بر كف پاى مباركت * يا خون عاشقانست كه پامال كردهاى
حسن خان شاملو
پسر حسين خان حاكم هرات است . ملك مشرقى و فصيحى هروى و غير هما تربيتيافتهء اويند . ديوانى قريب سه هزار بيت دارد . « 2 » منه :
نه صلحت صلح ، نه جنگ تو جنگ است * نمىدانم تو را اى گل چه رنگ است
*
يا رب اين مخمور غفلت را مىِ ديدار ده * همچو آهم بر در دلهاى روشنبار ده
حاتم كاشى
ملّا حاتم كاشى ، شاعر درستانديشه لكن طيره و خيره و ظرافتپيشه بود . چنانچه ميان او و محتشم كاشى و وحشى و فهمى و غيرهم مهاجات ركيكه به وقوع آمده . « 3 » القصّه خوبگوست . از اوست :
فتادم از نظر هركه بود در عالم * هنوز چشم بدانديش در قفاى من است
*
چون زليخا نگرد جانب يوسف گويد * در ازل ديدهء يعقوب چرا كور نبود
*
بر حال من نمىنگرد سرو ناز من * در پيش ناز او چه نمايد نياز من
هامش
( 1 ) . دهخدا : يكى از علما و شعراى مشهور هندوستان است . به سال 958 تولّد يافت . تأليفها و ديوانى مرتّب دارد ، مانند شروح مشكوة ، سفر السّعادة ، اخبار الاخيار و غيره . به سال 1052 در 94 سالگى درگذشت . از اوست :آن ترك مردمكش مگر بهر تماشا مىرود * شهرى همه شد صيد او ، اكنون به صحرا مىرود( 2 ) . دهخدا : از طرف شاه عبّاس اوّل حاكم هرات شد و خوشنويس نيز بود . در سال 1052 درگذشت .
( 3 ) . دهخدا : معاصر شاه عبّاس اوّل بوده . ابتدا هدايت و سپس حاتم تخلّص مىكرد . او را ديوانى است .