جمال الدّين هانسوى
حضرت جمال الدّين هانسوى ، از مشايخ كبار هندوستان و كراماتش مشهور در آفاق و مذكور اللّسان است . هذا من ديوانه :
در سينهء من نار تو افروختهاند * از شعلهء آن نار دلم سوختهاند
گر ديدهء من طالب ديدار تو هست * از سوزن هجران تو بردوختهاند « 1 »
جلال الدّين فراهانى
از فضلاى عالىقدر عصر خود بود . « 2 » منه :
برزگرى « 3 » داشت يكى تازه باغ * لالهء رخشنده « 4 » در او چون چراغ
سرو و گل و بيد كشيده رده * نار و به و سيب به هم درشده « 5 »
صاحب بستان چو يكى ژندهفيل « 6 » * از « 7 » هوس اندر بغل آورده بيل
اين تمام حكايت در جامع اللّطايف نبشتهام .
جلال الدّين يزدى
پسر سيّد عضد وزير سلطان محمّد مظفّر بود . « 8 » سيّد در مكتب شاهزاده همدرس بود . روزى محمّد مظفّر در مكتب گذر كرد و از سيّد جلال گفت كه چيزى بنويس . او بديهة اين قطعه طرح كرده نوشت :
چار چيز است كه در سنگ اگر جمع شود * لعل و ياقوت شود سنگ بدان خارايى
هامش
( 1 ) . ابيات ديگر از روز روشن 179 :آن عقل كجا كه در كمال تو رسد * وان درك كجا كه در جلال تو رسد
گيرم كه تو پرده برگرفتى ز جمال * آن ديده كجا كه بر جمال تو رسد( 2 ) . روز روشن 174 : سيّد جلال الدّين فراهانى بن سيّد جعفر ، مولدش همدان است . از اوست :خرّم دلى كه از غم گيتى مجرّد است * آن دل كدام ، آنكه به ايمان مؤكّد است
خوشخوى باش ، زانكه خداوند خوى خوش * در هرطرف كه هست عزيز و ممجّد استآتشكدهء آذر 235 : جلال جعفر ، اصلش از فراهان است از توابع قم ، وى مردى كريم و اهل فتوّت بوده و همواره از زراعت و دهقانى تحصيل نعمت كرده و اوقات صرف خدمت عرفا و فضلا و شعرا مىنمود . هزار بيت درخور مخزن الاسرار شيخ نظامى گفته است .
( 3 ) . متن : زرگرى . از آتشكدهء آذر تصحيح شد .
( 4 ) . دولتشاه 172 و آتشكدهء آذر : لاله درخشنده .
( 5 ) . واوهاى عطف در اين بيت از دولتشاه افزوده شد .
( 6 ) . آتشكدهء آذر : پيل .
( 7 ) . متن : در . از دولتشاه تصحيح شد .
( 8 ) . دولتشاه 222 : سلطان سعيد بايسنغر را التفات به ديوان سيّد جلال الدّين زياده از آن بود كه شرح توان كرد و شعر او را بر شعر اقران او فضل دادى و سيّد را در مدح آل مظفّر قصايد غرّاست و ترجيع هفترنگ مىگويد كه فضلا آن را سلم مىدارند و مطلع آن قصيده اين است :باز از شكوفه گشت فضاى چمن سفيد * اطراف دشت گشت ز برگ سمن سفيد
در جنب رنگ ژاله و سرخىّ لاله هست * درّ عدن سياه و عقيق يمن سفيد