باب الجيم
جنيد بغدادى
حضرت جنيد بغدادى قدّس سرّه السّامى ، سيد الطّايفه الكرامى است .
كمال ذات شريفش ز وصف مستغنى است * به ماهتاب چه حاجت شبى تجلّى را
در نفحات الانس است كه لقب وى قواريرى و زجاج و حراز است . اصل وى از نهاوند است و مولد و منشأ وى بغداد و مهنه . شاگرد شافعى است و با سرى سقطى و حارث محاسبى صحبت داشت و در سنهء دو صد و نود و هفت از اين جهان فانى رحلت كرد . كذا فى الطّبقات و الرّسالة القشيريه و فى التّاريخ اليافعى ، انّه مات سنة ثمان و تسعين و ماتين ( 298 ) و قيل سنة تسع و تسعين و ماتين ( 299 ) ، انتهى العرض او مقتداء اكمل اولياست . « 1 » وى راست :
به روز حشر كه از خوابگاه برخيزم * هنوز نام توام بر زبان روان باشد
شبى كه باز نهم سر به خوابگاه لحد * جمال روى توام مونس روان باشد
جمال الدّين اصفهانى
مولانا جمال الدّين اصفهانى پدر كمال الدّين اسماعيل و سرآمد بزرگان اهل معنى بود . استاد غرّاست . « 2 » وى راست :
امروز ندانم به چه دست آمدهاى * كز اوّل بامداد مست آمدهاى
گر خون دلم خورى ز دستت ندهم * زيرا كه به خون دل به دست آمدهاى « 3 »
هامش
( 1 ) . دهخدا : جنيد بغدادى مكنّى به ابو القاسم ، مولد و منشأ و وفات او به بغداد و اصلش از نهاوند است . او را پيشواى مذهب صوفيه مىدانند زيرا تصوّف او با قواعد كتب و سنّت منطبق مىگردد . در فقه شاگرد سفيان ثورى يا ابو ثور ابراهيم بن خالد بود و نسبت او در عرفان به حارث و سرى سقطى مىرسد . ابو العبّاس بن سريح ، فنون طريقت را از وى اخذ كرد . به سال 297 يا 298 در 91 سالگى در بغداد درگذشت و در مقبرهء شونيزيه دفن شد .
( 2 ) . دهخدا : نامش عبد الرّزاق و والد كمال الدّين اسماعيل است . از شاعرانى است كه از تصوّف و حكمت بهرهء كافى داشته است .
ديوانش قريب بيست هزار بيت دارد .
( 3 ) . ابيات ديگر از روز روشن 178 :