و حكيمان قبط گفتهاند اگر قومى را باهمديگر دشمنى باشد بديشان دهند تا بخورند ، دوستى ميان ايشان زيادت شود ، و دشمنى زايل .
القول فى ذكر الافاعى و خواصّها و منافعها
مار افعى چهار ماه در زير سنگ پوشيده بماند ، و به تابستان اوّل شب بيرون آيد و خويشتن را حلقه سازد و سر برداشته . و افعى چون ماران خايه ظاهر ننهد و در شكم دارد ، تا هم در آنجا كرم درافتد و قوّت گيرد و مار شود ، و گويند كه افعى هم خايه نهد و هم بزايد . تأويل است كه خايه در شكم دارد تا چون ماران گردند ، چنانك جانوران ديگر بزايند و مشيمه بيفگنند ، افعى نيز پوست خايه با بچگان از شكم برآرد و بيفگند .
و افعى نام ماده است و نر را افعوان خوانند ، و چون نر از مجامعت بپردازد سبك بگريزد ، و الّا ماده نر را بيابد از دوستى سرش بخورد . و پشت چشم افعى روشنايى دهد . [ 72 پ ] و چشم افعى گرد نيست دراز است ، زمرّد خالص ببيند چشمش كور شود . زبان افعى سرخ باشد و دو شاخ ، و ديگر ماران را سياه ، و سذاب را دشمن دارد ، و چون از سوراخ بيرون آيد چشمش ضعيف باشد . رازيانج طلب دارد و چشم بدان مىمالد روشن شود .
و علامت گزيدن افعى آن است كه خون از بينى بيايد از بهر آنك زهر او گرم است و تن سرخ گرداند و گوشت باد گيرد . و اگر زخم افعى را نبندند زهر به تمامت اعضا برسد . افعى را در شير اندازند ، و چندانك [ 73 ر ] رنگ بگرداند ( ) را در داء ثعلب مالند موى برآرد ؛ و چون بسوزانند و با درد شراب در داء ثعلب مالند ، موى برآرد و نيك شود .