سگ آبى و سوسمار دشمن تمساحاند ، و تمساح دهان باز كرده دارد ؛ سگ آبى خويش را به گل بگرداند و در شكمش شود و او را بكشد . وز اين است كه پيه سوسمار يا پيه سگ آبى با خود دارند از نهنگ ايمن باشند . و اصحاب طبايع گفتهاند كه چون نهنگ بر كنار آب بچه بيارد آنچ در آب رود نهنگ باشد و آنچ در آب نرود سقنقور . . . بر خداوند تب لرزه بندند بازدارد ، و دندان راست بربندند قوّت مجامعت زيادت گرداند . . . او بر سر قوچ مالند هيچ گوسفند با او سر نتواند زدن ؛ و در پيش كسى بر آتش نهند كه تب گرفته باشد ساكن گردد .
( ) گرد ده برآرند و جايى درآويزند البته آنجا نيفتد . ( ) راست بر راست و چپ بر چپ بندند ، درد ساكن كند . ( ) در چشم كشند سپيده ببرد . ( ) او خشك كرده بر آتش نهند ، دود آن به مصروع رسد ساكن شود . و اگر سعد را در آب اندازند ، نهنگ بسيار بر او جمع شوند .
القول فى ذكر السقنقور و خواصّه و منافعه [ 72 ر ]
سقنقور چون كسى را بگيرد و زودتر گميز كند و در آب شود ، آن كس بميرد ؛ و اگر مرد زودتر گميز كند و در آب شود ، سقنقور بميرد .
و سقنقور دو قضيب دارد مانند سوسمار ، اصل يكى گوشت او گرم است در درجهء سيم ، و اگر نمك كرده يك مثقال بخورند ، قوّت مجامعت زيادت گرداند و شهوت برانگيزد ؛ و گوشت او بر كودك بندند در خواب نترسد . خايهء چپ او خشك كرده به آب نخذ بخورند ، قوّت مجامعت زيادت گرداند .