طبايع است .
[ مرد كوتاه بالا در مجلس مظالم انوشروان ]
حكايت ( 3 ) و در كتاب فراست « 1 » كه حكماى يونان تأليف كردهاند آورده است « 2 » كه هريكى « 3 » از اخلاق انسان را « 4 » از « 5 » صور و هيات ايشان « 6 » معلوم گردانيدهاند و چنين گفتهاند « 7 » كه « 8 » يكى از طبايع انسان « 9 » آنست كه « 10 » مردى كه كوتاه باشد گربز و محتال و بيدادگر « 11 » و ستمگار « 12 » باشد . و موكد اين معنى آنست كه در تاريخ اكاسره آوردهاند كه روزى مردى كوتاهبالا در مجلس مظالم نوشروان درآمد « 13 » و تظلم بسيار « 14 » بكرد و گفت « 15 » : كه مردى ستمديدهام و داد مىخواهم نوشروان گفت دروغ مىگويد كه مرد كوتهبالا « 16 » ستمگر باشد نه ستم رسيده . و چون تفحص كردند چنان بود كه وى « 17 » گفته بود و اين از نوادر طبيعت آدميان است و اگر بعضى بر خلاف اين « 18 » يافته باشد « 19 » از نادرات بود و بر نوادر « 20 » حكم نشايد كرد « 21 » .
[ خشمگين شدن تاش ، حاجب امير اسماعيل سامانى بر مردى كه غلام او هم تاش نام داشت ]
حكايت « 22 » ( 4 ) يكى از ندماى آل سامان « 23 » گفت : من « 24 » از اختلاف طبايع آدميان « 25 » آن « 26 » مشاهده كردهام « 27 » كه عقل در آن حيران بماند « 28 » . يكى از آن جمله آنست كه تاش حاجب بزرگ امير اسمعيل بود « 29 » ، پدر امير
هامش
( 1 ) - مج : الفراسه
( 2 ) - متن : چنين گفتهاند مج - آورده است
( 3 ) - مپ 2 و مج + را از
( 4 ) - متن : ايشان - را
( 5 ) - مپ 2 : طراز
( 6 ) - متن - ايشان
( 7 ) - مپ 2 - و چنين گفتهاند
( 8 ) - مپ 2 : و
( 9 ) - مج : آدميان
( 10 ) - مج + هر
( 11 ) - مپ 2 : بيداد
( 12 ) - متن و مپ 2 : ستمگر
( 13 ) - مپ 2 : آيد
( 14 ) - مپ 2 و مج - بسيار
( 15 ) - مپ 2 و مج - و گفت
( 16 ) - متن و مج : كوتاه
( 17 ) - مج :
نوشروان
( 18 ) - متن و مج : آن
( 19 ) - مپ 2 و مج : شود
( 20 ) - مپ 2 و مج : نادر
( 21 ) - مج : نبود
( 22 ) - متن - حكايت
( 23 ) - مج :
سامانيان
( 24 ) - مج + كه
( 25 ) - مپ 2 : انسان
( 26 ) - مپ 2 - آن
( 27 ) - مج : كردم
( 28 ) - مپ 2 : ماند . مج : مانده
( 29 ) - مج + و اين تاش را پدر