محمد بن يوسف هروى معروف به يوسف در كتاب بحر الجواهر ( چاپ طهران 1288 ) كلمهء مزوره را در دو جا ضبط كرده : يك جا مىنويسد : غذائى است كه در ان گوشت باشد ( المزوره غذاء يكون فيه اللحم ) و چند سطر بعد گويد : هر غذائى است كه بىگوشت بيمار را دهند و آن اسم مفعول از تزوير يا از زور است كه دروغ باشد و اين لفظ را توسعه دهند و بر هر چه هم گوشت در ان ريزند اطلاق كنند ( المزورة ، كل غذاء دبر للمريض بدون اللحم و هى اسم مفعول من التزوير او من الزور و هو - الكذب و قد يتوسع فيطلق على ما يلقى فيه اللحم ايضا ) ، ازين قرار مزورى يا مزور يا مزوره ( بسته بضبط فارسى يا عربى ) غذائى است مانند قليه متداول درين زمان كه با گوشت يا بىگوشت بيماران را پزند . . . » ( سعيد نفيسى ، قابوسنامه 158 / 1 ح ) . « . . . بنابر گفتهء آقاى دهخدا هنوز در تبريز اين كلمه معمول است و آن را مزوره ( بكسر ميم و سكون زاء و فتح واو و راء و سكون هاء ) تلفظ مىكنند و بمعنى پرهيزانه است » ( قابوسنامه 278 ) . شمس طبسى گفته است :
مهر كو در جشن احسانت كمينه مطبخى است * كاسهء ميناى گردون را مزور يافته
( شمس طبسى ، ديوان 76 / ب 1169 )
خنك آن گرم روى را كه ز شربت « 1 » معنى * هر چه در جام سپهرست مزور گيرد
( شمس طبسى ، ديوان 114 / ب 1872 )
ص 215 س 1 يله كردن : بمعنى رها كردن و واگذاشتن است : « گويند . . . اى خداى ما بيرون آر ما را از آتش ، يلهشان كنند » ( تفسير كمبريج ورق 61 ، 9 ، نقل از حواشى برهان قاطع ) .
ص 215 س 1 به گوش و دل هم كه ضبط نسخهء اساس است مفيد معنى مىباشد .
ص 215 س 2 ترا از انجا استخراجها اوفتد : ظاهرا « استخراج » درين جا بمعنى درك مطلبى از طريق تأمل و انديشيدن و بهره بردن و منتفع شدن است ، يعنى از انچه گفتم تو مىتوانى نكتههاى ديگر دريابى و جملهء بعد نيز اين معنى را تأييد مىكند ( نيز رك .
ص 388 همين كتاب ) .
ص 216 س 5 من طلب الكل فاته الكل : يعنى هر كس همهء چيزى را بخواهد همهء آن از او فوت مىشود ؛ نظير : من طمع فى الكل فاته الكل ؛ من طلب ما لا يعنيه فاته ما يعنيه ( امثال و حكم 4 / 1744 ) .
ص 216 س 6 فراز گذاشتن : و فرا گذاشتن را درين جا ، رها كردن معنى كردهاند ( سعيد نفيسى ، قابوسنامه ص « مب » ) .
هامش
( 1 ) - مونس الاحرار : زسير