تخطي إلى المحتوى الرئيسي

قابوس نامه ( فارسى ) — صفحة 415

مساهمون:

ص٤١٥
ص 74 ؛ نقل از قابوسنامه چاپ بدوى 166 / 1 ح ) ص 186 س 8 مقارنه : « اقتران همان مقارنه و قران است ، ميان شمس و قمر اجتماع و در ميان شمس و ساير كواكب احتراق گويند ( گاهنامه ص 56 ) و قران يا مقارنه يعنى كه دو كوكب در يك درجه و دقيقهء يك برج باشند » ( گاهنامه ص 52 ، نقل از قابوسنامه چاپ امين عبد المجيد بدوى 166 / 2 ح ) . ص 186 س 8 اتصال و انصراف : ابو ريحان درين باب نوشته است : « اتصال پيوستن است و انصراف بازگشتن . و اين هر دو با نگريستن باشند . و نگرستن ستارگان چون نگرستن بروج است به مقارنه و دو تسديس و دو تربيع و دو تثليث و مقابله . چون اندران برجها باشند كه ايشان را نگرستن است يك با ديگر ، ستارگان را همان نگرستن بود يك با ديگر . چون بروجهاى ايشان يك به ديگر ننگرند ، ايشان كه ستارگانند يك از ديگر ساقط باشند و پوشيده باشند . و چون دو كوكب به يكى برج باشند يا به دو برجى نگرنده چون درجهاى ايشان راست شوند و يكى عدد گردند متصل باشند به حقيقت . » ( التفهيم 475 ) . . . « و اما انصراف و بازگشتن را حد نيست جز آن كه درجه‌هاى سفلى بيشتر شوند از درجه‌هاى علوى و گر يكى دقيقه بود آن زيادت » ( التفهيم 477 ) . بطور خلاصه ، اتصال « نظر كواكب با يكديگر باعتبار بفاصلهء بروج و درجات » و انصراف خلاف اين است ( فرهنگ فارسى دكتر محمد معين ) . ص 186 س 8 بعد النور : بعد نور نسبت اتصال است به آفتاب يعنى دور بودن از حالت تربيع و تثليث ( از افادات آقاى همايى ) . ص 186 س 9 بعد الاتصال : مربوط است به حد اتصال كه در ان علماى نجوم اختلاف نظر داشته‌اند ، براى اطلاع بيشتر رك . التفهيم 476 - 477 و 477 / 8 ح . « صاحب كفاية التعليم مىنويسد . . . بعيد الاتصال دور افتادن كوكب است در اوايل برج از اتصال ديگر كواكب » ( التفهيم 492 ح ) . كوكبى اگر در حالتى باشد نزديك به اتصال به كواكب ديگر قريب الاتصال گفته مىشود و اگر از حالت اتصال به كوكب دور باشد بعيد الاتصال گفته مىشود ( از افادات آقاى همايى ) . ص 186 س 9 خالى السير : ابو ريحان درين مورد نوشته است : « خالى السير كدام بود ؟ كوكبى به برجى باشد و تا او اندران برج باشد و بر هيچ كوكب نپيوندد هر چند ايشان را همىبيند او را خالى السير گويند . خواهى متصرف باشد از پيوندى كه او را اندران برج بوده است يا نه . و او را خالى السير بدان نام كردند اى كه ميدان خالى يافت و تنها همىرود بىمشاركت و انبازى با ستارگان » ( التفهيم 491 ) . « صاحب كفاية التعليم مىنويسد : خلا سير آنست كه كوكبى در اوايل برجى به