دشمن هر چند حقير باشد خرد مگير ( خواجه عبد اللّه انصارى ) . خصم ضعيف را خوار نبايد داشت ( قرة العيون ) . كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة باذن اللّه ( قرآن كريم ، سورهء 2 ، آيهء 250 ؛ شواهد نقل از امثال و حكم 2 / 814 - 815 ) .
ص 145 س 2 عيار : بمعنى ولگرد ، زيرك ، تردست ، جوانمرد وقتى به كار رفته است مرادف :
brigand , chemineau , vagabond
فرانسوى ( 817 ، . 2 ، ) و بيشتر گويا درين جا منظور فردى بوده است از گروه عياران . عياران در قرون نهم - دوازدهم ميلادى ( از اواخر قرن دوم هجرى ) گروهى بودهاند در عراق ، ايران و ماوراء النهر داراى تربيت و آداب و رسوم و تشكيلات و اصولى خاص كه با ورزشها و مردانگى توأم بوده است . دستههاى عياران - كه از طبقات عامهء مردم بودهاند - در وقايعى كه در شهرها روى مىداده است و نيز در جنگها به يارى امرا و يا بر خلاف آنان شركت مىجستهاند و در اوضاع سياسى و اجتماعى روزگار خود تأثير داشتهاند ( از جمله رك . تاريخ سيستان ) . عياران را غالبا به شجاعت و جنگجويى و جوانمردى و ضعيف نوازى و چابكى و هوشيارى توصيف كردهاند و در داستانهاى عاميانهء فارسى شخصيت آنان در طى قرون دگرگون شده است . شبيه اين گروه در ديگر كشورها مانند آسياى صغير و سوريه نيز بنام « اخى » و « احداث » وجود داشتهاند . عيارى بعد با تصوف درآميخته و عنوان « فتوت » به خود گرفته است . فتوت در عامهء مردم بخصوص در ميان اصناف و پيشهوران نفوذ فراوان كرده است . در فارسى فتوت را به « جوانمردى » ترجمه كرده و وابستگان بدان را « جوانمردان » ناميدهاند . در آخرين باب كتاب قابوسنامه ( ص 243 ببعد ) شرحى درين زمينه آمده است . براى اطلاع بيشتر رك . مقالهء فرانتس تشنر :
Frantz Taeschner , EI , 2 ed . , I , 817 - 18
و ديگر تحقيقات مفصل و متعدد وى درين باب . نويسندهء اين سطور نيز ديرى است به مطالعه درين موضوع اشتغال دارد و اميدوارست نتيجهء كوششهاى خود را منتشر كند .
ص 145 س 5 سرهنگ : در قديم بمعنى پهلوان و مبارز نيز هست و در ميان عياران پيشوايان و رؤسا عنوان « سرهنگ » داشتهاند ( رك . تاريخ سيستان 161 ) . معمولا عياران هر شهر را سرهنگى بوده است و گاه در بعضى شهرها چند سرهنگ مىزيستهاند به نسبت عدهء عياران آن شهر ؛ چنان كه از تاريخ سيستان برمىآيد يعقوب ليث صفار نيز سرهنگى از همين عياران بوده است ( تاريخ سيستان 161 ) .
درين حكايت قابوسنامه نيز « سرهنگ » بمعنى سركردهء عياران به كار رفته است .