تخطي إلى المحتوى الرئيسي

قابوس نامه ( فارسى ) — صفحة 370

مساهمون:

ص٣٧٠
ص 135 س 3 من لم يؤدبه والداه ادبه الليل و النهار : يعنى : هر كس را پدر و مادر ادب نكنند گردش ليل و نهار ادبش خواهد آموخت . يادآور اين سخنان است : الدهر احذق المؤدبين ؛ نعم المؤدب الزمان . رودكى نيز گفته است :
هر كه نامخت از گذشت روزگار * نيز ناموزد ز هيچ آموزگار
( امثال و حكم 1 / 247 ) ص 135 س 5 من لم يؤدبه الابوان يؤدبه الملوان : يا « . . . يؤدبه الزمان » مفهوم همان جملهء پيشين است و « ملوان محركة روز و شب و احدهما ملا » ( منتهى الارب ) :
اى نياموخته ادب ز ابوان * ادب آموز زين پس از ملوان
( سنائى )
ادبه حادث الليالى * من لم يؤدبه والداه
( از مقامات حميدى ، نقل از امثال و حكم 4 / 1749 ) ص 135 س 9 روز بترى : اگر ضبط كلمه به همين صورت باشد كه تصور و اصلاح شده است اين كلمه مقابل « روزبهى » بمعنى تيره روزى و بدبختى است . ص 135 س 16 حكايت چنان كه گشتاسپ چون از مستقر خويش . . . مضمون اين حكايت را محمد حبله رودى در جامع التمثيل نوشته است ( رك . جامع التمثيل ، محمد حبله - رودى ، [ در كتاب باشتباه جبله رودى نوشته شده است ] ص 99 ) . ص 135 س 16 گشتاسپ : كه نام او را گشتاسف و عربها بشتاسب و بشتاسف هم نوشته‌اند پادشاه كيانى است ، پسر و جانشين لهراسپ و پدر اسفنديار كه زردشت در روزگار او ظهور كرده است ( براى اطلاع بيشتر دربارهء او ، رك . كيانيان ، آرتور كريستن سن ، ترجمهء دكتر ذبيح اللّه صفا ص 137 ببعد و مزديسنا و تأثير آن در ادبيات پارسى ص 323 ببعد ) . صورت اوستايى و فارسى باستان اين اسم
vishtaspa
مىباشد بمعنى دارندهء اسب از كار افتاده ( حواشى برهان قاطع ) . ص 136 س 2 ركابها و دهانها كردندى مجاور : آقاى سعيد نفيسى كلمهء « مجاور » را درين جمله « همواره و هميشه » معنى كرده‌اند ( قابوس‌نامه ص « لو » ) . ص 136 س 7 ابوت : بمعنى پدرى است مگر آن كه درين جا نسب منظور باشد . ص 136 س 11 اگر سر صلاح و كدخدايى دارد و دانى كه بزن و كدخدايى مشغول خواهد شدن : درين مورد ظاهرا كدخدا بمعنى مردى است كه زن داشته باشد ؛ در برهان قاطع هم يكى از معانى كدخدا همين است ( نيز رك . ص 306 همين كتاب ) . ص 136 س 14 قرابات : جمع قرابة بمعنى خويشى و « نزديك و قريب » ( فرهنگ نفيسى ) : در داستان بهرام چوبين در تاريخ بلعمى آمده است :