ميان چين و تبت است . و اين ملك ختن را خصيانىاند بر همه اعمال او موكل ، و ازين شهر هفتاد هزار مرد جنگى بيرون آيد و سنگ يشم از رودهاى ختن خيزد » ( حدود العالم 62 - 63 ) .
ص 114 س 17 خلخى : منسوب به خلخ ( به ضم خاء و تشديد لام ) مردم اين ناحيه را خرلخ ( قرلق ) نيز گفتهاند ( تاريخ ادبيات در ايران 2 / 79 ) و از تركان جنوبى بودهاند . در حدود العالم راجع به ناحيت خلخ نوشته است : « مشرق وى بعضى از حدود تبت است و حدود يغما و حدود تغزغز ، و جنوب وى بعضى از حدود يغما و ناحيت ماوراء النهرست و مغرب وى حدود غوز و شمال وى حدود تخس و چگل و تغزغز .
و اين ناحيتى است آبادان و با نعمتترين ناحيت است از نواحى ترك و اندر وى آبهاى روانست و هواى معتدلست و از او مويهاى گوناگون خيزد و مردمانىاند بمردم نزديك و خوش خو و آميزنده . . . » ( حدود العالم 81 ؛ نيز رك . تاريخ ادبيات در ايران 2 / 77 ببعد ) .
ص 114 س 17 نخشبى : منسوب به نخشب ، كه شهرى بوده است در بخارا و در كتابهاى جغرافياى اسلامى « نسف » خوانده شده است . اين شهر در راه بخارا به بلخ قرار داشته و بمسافت چهار روز راه از بخارا و هشت روز از بلخ واقع مىشده است . براى اطلاع بيشتر رك .
Minorsky , Ency . de i'Islam , III , 898
ص 115 س 1 ترك قاى : در برهان قاطع نوشته است : « قاى بر وزن جاى ، نام جا و مقامى است منسوب به خوبان » و در فرهنگ آنندراج « قائى » نام قوم معنى شده است .
« قى » نيز - كه در نسخهء ل و ب آمده - در فرهنگ آنندراج چنين معنى شده :
« قى - بالفتح و سكون ياى تحتانى . . . نام زمينى كه مسكن بعضى مغلان شده است » .
ص 115 س 1 سازندهتر : سازنده درين جا ظاهرا بمعنى سازگارست : « و اهل سقلاب غذاها [ ى ] گرم بيشتر استعمال كنند از بهر آنكه موافق مزاج ايشان بود و سازندهء طبع ايشان باشد » (
a 84
؛ ترجمهء تقويم الصحه ، مجلهء دانشكدهء ادبيات مشهد ، ج 1 ش 1 ص 29 ) .
ص 115 س 1 بجناك : در حدود العالم از دو ناحيه بنام بجناك سخن رفته است : يكى بجناك ترك و ديگرى بجناك خزر . در باب اولى نوشته شده است : « سخن اندر ناحيت بجناك ترك . ناحيت مشرق او حدود غوزست و جنوبش حدود برطاس و براذاس است و مغربش حدود مجغرى و روس است و شمالش روثاست [ رودخانهء روثا ] و اين ناحيت با همه احوال به كيماك ماند و با هر كه از گرد اوست حرب كنند و ايشان را هيچ شهر نيست و مهترشان هم ازيشان است . » ( حدود العالم 87 ) . « سخن