شايد بتقليد از خفى علائى يا الخفية العلائية سيد اسمعيل جرجانى ( 434 - 531 ) نوشته و نامگذارى شده است - كتابى است مختصر در طب و از ان جهت چنين نامى بر آن نهادهاند كه بسبب ايجاز و اختصار ممكن بوده است در آستين جاى گيرد ؛ رك .
Cyril Elgood , A Medical History of Persia and the Eastern Caliphate , Cambridge Univ . Press 1951 , P . 259
نيز در باب اين كتاب رك . مقالهء آقاى دكتر جلال متينى : « موجزكيم » در كتاب « هفتاد سالگى فرخ » ص 165 - 179 ، نويسندهء كتاب در مقدمه نوشته است : اين مختصر را از بهر آن التقاط كردم كه اگر كسى هر كجا رود پيوسته با خويشتن دارد و در آستين بود از بهر آن اين نسخه را موجز كمى نام نهادم » ( ايضا ص 167 ) .
ص 109 س 11 و لكن تو بزنهار به من دادى زينهار دار نبايد كه زينهار خوار باشد : زنهار - زينهار يعنى امانت و اطمينان و « تو بزنهار به من دادى » يعنى تو به امانت به من سپردى ؛ نيز زينهار دار كسى است كه به عهد و پيمان خود وفادار و امين است و زينهار خوار بر خلاف وى عهدشكن و خائن است .
ص 110 س 3 حشمت تو ميان اشكالان تو بشود : اشكالان جمع اشكال ( جمع شكل ) بمعنى همانندان و همسران است .
ص 110 س 13 تن آسان : بمعنى آسوده و مرفه ، رك . ص 340 همين كتاب « تن آسانى »
ص 110 س 15 - 16 مال همه عالم ، امينان و راستگويان راست : نظير « آدم خوش معامله شريك مال مردم است » .
ص 111 س 9 علم فراست : فراست در عربى به كسر اول بمعنى نظر دوختن بر كسى و چيزى و و ادراك كردن باطن از ظاهرست و نيز « علمى است كه بوسيلهء آن از روى دقت در صورت و هيأت شخصى به روحيات و اخلاق او پى برند ؛ علم قيافه ، قيافهشناسى » ( فرهنگ فارسى دكتر محمد معين ) و در انگليسى به :
Physiognomics
و يا به :
The Science of Physiognomy
تعبير كردهاند ( رك .
F . Steingass , Persian English Dictionary , London 1957
) . ص 112 س 5 بتن و اطراف نهنگرد : اطراف جمع طرف بمعنى سويها و كنارههاست ولى درين جا مراد اندامها و اعضاى بدن است ؛ در ديگر آثار فارسى نيز اين كلمه به اين معنى مكرر به كار رفته است : « زنى داشت چو ماه روى و ، چو گل عارض و ، چو سيم ذقن ، در غايت حسن و جمال و نهايت صلاح و عفاف ، اطرافى فراهم و حركاتى دلپذير » ( كليله و دمنه 153 / 4 ) ؛ « چون ايام جوانى . . .
بگذشت ضعف پيرى در اطراف پيدا آمد و اثر خويش در قوت ذات و نور بصر شايع گردانيد » ( كليله و دمنه 238 / 13 ) .