باصل كار و هويت خويش درآموخت » ( عطار ، تذكرة الاولياء 1 / 172 ) ؛ « خوش - نگرش » بمعنى خوب نگاه در التفهيم آمده است ( مقدمه ، ص قنا ، نقل از اسم مصدر حاصل مصدر 43 ، 49 ) . « كسى ما را شغلى نمىفرمايد و نگرشى نمىكند » ( سياستنامه ، تصحيح هيوبرت دارك ، ص 212 ، نيز رك . تاريخ سيستان 209 ، 264 ) . اما كلمهء « خرد نگرش » نيز استعمال شده چنان كه منوچهرى در مدح احمد بن عبد الصمد وزير سلطان مسعود گفته است :
خردك نگرش نيست كه خردك نگرشنى * در كار بزرگان همه ذل است و هوانست
( منوچهرى ، ديوان 10 )
آقاى دكتر معين نوشتهاند در صورت صحت ضبط « خردك نگرشنى » عين تركيب پهلوى است ( اسم مصدر ، حاصل مصدر 117 ) . كلمهء مورد نظر ، يعنى « خرد نگرش » ، در كليله و دمنه به صورت « خرد انگارش » به نظر مىرسد : « ملك ما درشت خوى و خرد انگارش است » ( رك . كليله و دمنه 34 / 4 ح ) .
ص 52 س 7 اگر خواهى كه بىگنج توانگر باشى بسند كار باش : « بسند كار يا بسنده كار » يعنى راضى و قانع و خرسند .
ص 52 س 13 - 14 در آب مردن به كه از فزغ زنهار خواستن : نظير پند هفدهم است : « از گرسنگى به مردن به از آنكه بنان فرومايگان سير شدن » ( ص 52 ) و يا :
به دريا در شدن در بطن ماهى * به است از جل وزغ زنهار خواهى
( امثال و حكم 2 / 776 )
به دست آهن تفته كردن خمير * به از دست بر سينه پيش امير
( سعدى ، امثال و حكم 1 / 326 )
كلمهء « فزغ » در جملهء مذكور تلفظى است از وزغ بمعنى غوك ؛ در نسخهء ل نيز بجاى اين كلمه « ضفدع » آمده كه در زبان عربى به همين معنى قورباغه است . « بزغ » نيز به اين معنى در فارسى آمده است از جمله رك . برهان قاطع .
ص 53 س 14 هر كسى را كه روزگار او را دانا نكند هيچ دانا را در آموزش او رنج نبايد بردن كه رنج او ضايع بود : يادآور بيت معروف رودكى است كه گويا سرآغاز كليله و دمنهء منظوم او بوده است :
هر كه نامخت از گذشت روزگار * نيز ناموزد ز هيچ آموزگار
فردوسى نيز اين مضمون را به چند صورت اقتباس كرده است ( رك . محيط زندگى و احوال و اشعار رودكى 453 - 455 ) . ناصر خسرو گفته است :
مرا اين روزگار آموزگاريست * كزين به نيستمان آموزگارى
( ديوان 443 )