را بينى دوبيتيهاى « 1 » ماورا [ ء ] النهرى « 2 » گوى در حرب كردن و خون ريختن و ستودن عياران « 3 » . و جگر خواره مباش و همه نواهاى خسروانى مزن و مگوى كه شرط مطربى نگاه همى دارم ، نخست بر پردهء راست چيزى بگوى پس بر رسم [ بر ] « 4 » هر پردهاى چون پردهء باده « 5 » و پردهء عراق و پردهء عشاق و پردهء زير افگند « 6 » و پردهء بوسليك و پردهء سپاهان و پردهء نوا ( 73 ر ) و پردهء گذشته « 7 » و پردهء راهوى و شرط مطربى بجاى آر « 8 » كه تا تو شرط مطربى بجاى آرى مردمان ملول شده باشند و يا مست شده و رفته ؛ بنگر كه هر كس چه راه دوستتر دارد و چه مىخواهد ، چون قدح به دو رسد آن گوى كه او خواهد كه تا تو آن نگويى كه او خواهد او ترا آن ندهد كه تو خواهى ، خنياگر را بزرگترين « 9 » هنرى آنست كه بر طبع مستمع رود . و در مجلس كه باشى پيش دستى مكن به ياد گرفتن و سيكى بزرگ خواستن « 10 » و نبيد كم كن « 10 » تا سيم بحاصل كنى ، چون مقصود خويش بحاصل كردى و سيم يافتى آنگه تن اندر [ نبيد ] « 11 » ده . و در سراكار با مستان ستيزه مكن بسرودى كه خواهند يا نقدى كه كنند گر چه محال گويند تو زان مينديش ، بگذار تا بگويند . چون نبيد بخورى و مردمان مست شوند تو با همكاران در مناظره و محاكات مشو ، بمستان مشغول باش كه « 12 » بخانهء خداوندگار « 13 » بمحاكا كردن سيم بحاصل نيايد [ و ] « 14 » مردمان را ضجر كردن باشد . و نگر تا خنياگر
هامش
( 1 ) - در اصل و ل : دوبيتهاى ، بقياس ن اصلاح شد ؛ ب : دوبيتى
( 2 ) - در اصل ماورالنهر
( 3 ) - ل و ن : عيار پيشگى
( 4 ) - بقياس ل و ن افزوده شد
( 5 ) - نسخهء اساس و ل : ماده ؛ ن : ياده ، بقياس اصلاح شد ، رك . تعليقات
( 6 ) - ن : زير افگنده ؛ ل افزوده : و پردهء سلمك ، ب : سلمك
( 7 ) - ل و ن و ب : بسته ؛ رك . تعليقات ، شايد : گوشت يا گواشت
( 8 ) ، ل : و چون شرط مطربى آورى آنگاه بر سر كوى ترانه رو ؛ ن : كه تا شرط مطربى بجاى آورده باشى و آنگاه بر سر كوى ترانه روم ؛ ب : و شرط مطربى بجاى آرى آنگه بر سر كوى ترانه روى ؛ معنى جمله با توجه به قسمت بعدى آن در همه نسخهها كمى مبهم است
( 9 ) - ل و ب : بزرگتر
( 10 ) ، ل : كمخواه باش ؛ ن و ب : نبيد كم خور
( 11 ) - بقياس ل و ن و ب افزوده شد
( 12 ) - ل و ب : و
( 13 ) - ل : به خانه خداوند كه ؛ ب :
به خانه خداى كه
( 14 ) - بقياس ل و ب افزوده شد .