باب سى و چهارم در علم نجوم « 1 »
و اگر منجم باشى جهد كن تا بيشتر رنج خويش در علم رياضى برى كه علم احكام « 2 » علمى وافرست داد او بتمامى نهتوان دادن بىخطائى از ان كه كس چنان مصيب نباشد كه بر وى خطائى نهرود . اما به همه حال ثمرهء نجوم احكامست كه چون تقويم كردى فايده از تقويم احكامست پس چون از احكامى « 3 » نه مىگزيرد جهد كن تا اصولش نيكو بدانى و بر مقومى قادر باشى كه اصل حكم آنگه راست آيد كه تقويم سيارگان « 4 » راست بود و طالع درست بود . نگر كه بر طالع تخمينى اعتماد نهكنى الا كه باستقصاى سخت به حساب و نمودارات ممهّد كن « 5 » و چون حساب و نمودارات راست آيد آنگه حكمى كه از انجا كنى راست بود و بهر حكمى كه كنى مولدى « 6 » و ضميرى « 7 » تا از حالات كواكب آگاه نهگردى و از طالع و درجهء طالع و خداوند طالع و قمر و برج قمر و خداوند برج و مزاج بروجها « 8 » كه در هر برجى چون باشد و از
هامش
( 1 ) - ل و ن : اندر علم نجوم و هندسه ؛ ب : در علم نجوم و هندسه
( 2 ) - ل افزوده : نجوم
( 3 ) - ل و ن و ب : احكام
( 4 ) - ل و ب : ستارگان
( 5 ) - ل : مهذب كنى ؛ ن : نمودارات ممهد ؛ ب : ممهد كنى
( 6 ) - ل و ن و ب : مولودى
( 7 ) - ن افزوده : بگير ؛ چنين به نظر مىرسد كه در عبارات بعد از « تا » نقصى است ولى ضبط همهء نسخهها به همين صورتست
( 8 ) - ل و ن و ب : مزاج كواكب