چون كرم سر كه ويرا باد و بواسير « 1 » بود و جماع نتواند كردن .
و چون آب ديدى و مجسه « 2 » معلوم كردى آنگه جنس علت جوى كه اجناس علتها نه از يك گونه بود و چون جنس دانستى « 3 » نوع را بازدان تا معالجت بتوانى كردن « 3 » . و تا به غذا كفايت شود بدارو [ و ] ضماد و طلى مكوش و تا بنقوع و ضماد « 4 » كفايت بود بحب و مطبوخ و معجون مكوش . و نگر كه بدوا كردن دليرى نكنى تا « 5 » [ با تسكين و بطعيب « 6 » كار برآيد در استفراغ تجاوز مكن و دست مبر و چون كار از حد بخواهد شد پس بدواى محض مشغول شو و ] « 7 » بتسكين كردن مشغول مشو . و هرگز بيمار را متهم مكن و تعهد ناقه « 8 » از ان بيشتر از ان كن آن رنجور را « 9 » و مگوى اين بهتر باشد . « 10 » و بر بيمار شكم بنده پرهيز سخت حكم مكن كه قبول نكند لكن دفع مضرت آن چيز ( 69 پ ) كه وى خورده باشد همىكن . بهترين چيزى طبيب را دارو شناختن و علت شناختن دان . و اندرين باب سخن بسيار بگفتم از انچه « 11 » من اين علم را دوست دارم كه علمى مفيدست پس اگر « 12 » بسيار ازين بگفتم كه سخن دوستان مردمان دوست دارند . اگر چنان افتد كه اتفاق اين علمت نيوفتد علم نجوم علمى شريف است جهد كن در آموختن اين كار [ كه ] « 13 » علمى سخت بزرگست از ان سبب را كه معجزهء پيغامبرى مرسل بوده است و آن علم كه پيغامبرى مرسل را معجز بوده باشد آن علم علمى نبوى بود « 14 » .
هامش
( 1 ) - ل و ب : باد بواسير ؛ ن : با باد بواسير
( 2 ) - ن : مجس
( 3 ) ، ل و ن : ندارد
( 4 ) - ل و ن افزوده : طلى
( 5 ) - در اصل : يا ، بقرينهء معنى و ن اصلاح شد
( 6 ) - ن : نطفبت ؛ ب : نظيفه ؛ آقاى نفيسى اين كلمه را به « تلطيف » تصحيح كردهاند ؛ شايد : تطفيت ، رك .
تعليقات
( 7 ) - بقياس ل و ن از نسخهء ل افزوده شد
( 8 ) - ل : باقه ؛ ن : نامه
( 9 ) ، ل و ن : بيشتر از ان كن كه آن مريض ( ن : از آن مريض ) ؛ ب : بيش از ان كن كه از مريض
( 10 ) - ل و ب : بهتر شد
( 11 ) - از انچه بمعنى از انكه
( 12 ) - ل و ن « اگر » ندارد و در متن نسخهء اصل نيز زائد مىنمايد
( 13 ) - بقياس ل و ن و ب افزوده شد
( 14 ) - در اصل : نبود ؛ بقياس ل و ن اصلاح شد