بود كه تعلق بافعال دارد و آن بر سه قسمت است و آنكه تعلق باحوال « 1 » دارد بر چهار قسمت است و آنچه تعلق باستفراغات دارد بر سه قسمت است .
و بايد كه بدانى كه طب بر دو قسمت است : علم است و عمل و قسم علمى آنست كه ترا باز نمودم ، بگويم ازين هر علمى « 2 » كه ترا گفتم از كجا طلب بايد كرد « 3 » تا هر يك را « 4 » بشرح و استقصا بدانى كه از كدام جاى بايد طلبيدن كه اين علمها كه ياد كردم جالينوس بشرح و استقصا ياد كرده است « 5 » در « 6 » سته عشر و برخى بيرون از سته عشر . اما علم استقصات آن مقدار كه طبيب را به كار آيد از كتاب استقصات طلب كن از جملهء ( 68 ر ) سته عشر . [ و علم مزاج از كتاب المزاج طلب كن از جملهء سته عشر . و علم اخلاط از مقالت دوم طلب كن از كتاب القوى الطبيعه از جملهء سته عشر .
و علم اعضاى متشابهه از تشريح كوچك طلب كن هم از سته عشر . و علم اعضاى آلى از تشريح بزرگ طلب كن كه بيرون سته عشر است . و علم قوى « 7 » طبيعى از كتاب قوى - الطبيعه طلب كن از جملهء سته عشر . و قوى « 7 » حيوانى از كتاب النبض طلب كن هم از جملهء سته عشر ] « 8 » . و قوى « 7 » نفسانى از راى بقراط و افلاطون طلب كن و اين كتابيست هم تصنيف جالينوس بيرون سته عشر . و اگر خواهى كه اندرين متبحر « 9 » شوى و از پايگاه طلب بگذرى علم استقصات و علم مزاج از كتاب الكون و الفساد و از كتاب السما و العالم طلب كن و علم قوى و افعال از كتاب النفس و كتاب الحس و المحسوس و علم اعضا از كتاب الحيوان و اقسام الامراض از مقالت نخستين از كتاب علل و الاعراض طلب كن از جملهء سته عشر . و اسباب اعراض از مقالت دوم هم ازين كتاب طلب كن « 10 »
هامش
( 1 ) - ل و ن افزوده : تن
( 2 ) - ل : هر علمى ازين
( 3 ) - ل : كردن
( 4 ) - ل « را » ندارد
( 5 ) - ل و ن افزوده : بيشتر
( 6 ) - ل : اندر
( 7 ) - قواى
( 8 ) - بقياس ل و ن و ب از نسخهء ل افزوده شد
( 9 ) - ل : متحير ؛ ن : مسخر
( 10 ) - ل و ب افزوده :
و اقسام اعراض از مقالت سيم هم ازين كتاب طلب كن ؛ چون در نسخهء اساس از مقالت سوم ذكرى نشده است شايد اين جمله در متن كم است