آنكه سرگين افگند درنگ كند و آنكه نر خويش بسيار فروهلد اين همه بد بود و اسب زاغ چشم شب كور بود .
شنيدم در حكايتى كه چوپان احمد فريغون روز نوروز پيش وى رفت بىهديهء نوروزى و گفت : زندگانى خداوند دراز باد ! هديهء نوروزى نياوردهام از انچه « 1 » بشارتى به از هديه دارم . فريغون گفت : بگوى ، چوپان گفت : ترا دوش هزار ماديان كرهء « 2 » زاغ چشم بزاده است . احمد ويرا صد چوب بفرمود زدن ، گفت : اين چه بشارت بود كه مرا آوردى كه ترا هزار كرهء شب كور بزاد ؟ اكنون چون اين كه گفتم بدانستى از علتهاى اسبان نيز آگاه باش كه هر يك را ناميست :
نام رنجهاى اسبان
انتشار « 3 » ، كعاب « 4 » ، ودحنن « 5 » ، و مشش « 6 » ، و عرن « 7 » ، و شقاق « 8 » ، و جمع « 9 » و قمع ، و ناصور « 10 » ، و جذام ، و برص ، و جرد « 11 » ، و نمله ، و ملح ، و نفخه « 12 » ، و فقد « 13 » ، و ارتهاش « 14 » ، و سرطان ، و فتق ، و مكتاف « 15 » ، و فعاس « 16 » ، و خناق ، و ديوه « 17 » ، و معل « 18 » ، و عصاص « 19 » ، و ستل « 20 » ، و شفشى « 21 » ، و سعار « 22 » ،
هامش
( 1 ) - ن : از انكه ؛ « از انچه » بمعنى « از انكه » آمده است
( 2 ) - در اصل : بكرهء ، بقياس ل و ب اصلاح شد
( 3 ) - ن : اسار ، ل و ب افزوده : و سيه كام
( 4 ) - ل : لعاب ؛ ن : كفاب ، چاپ بدوى : كفان ؛ رك . تعليقات
( 5 ) - ل : دخس ؛ ن : دحين ؛ ب : دخسى ؛ شايد ضبط نسخهء ل يعنى دخس درست باشد ، رك . تعليقات
( 6 ) - ل ؛ مسش ، ن : مشمش ، ب : مسن ، در اصل : مسس ، رك . تعليقات
( 7 ) - بفتح اول و دوم ، ن : عدن ، ب : عرب ؛ رك .
تعليقات
( 8 ) - ن : سفاق ، ل : سفاق ، رك . تعليقات
( 9 ) - ل و ب : و چاپ هدايت حمر ؛ نسخهء ن نظير نسخهء اساس است ، رك . تعليقات
( 10 ) - ن : ناموره ؛ ل : ناسور ؛ رك :
تعليقات
( 11 ) - ب : حوف ؛ در نسخهء اساس نقطه ندارد
( 12 ) - در اصل و ل و ن : نفحه ؛ ب : نفجه ؛ رك . تعليقات
( 13 ) - ل : فقد ؛ ن : فند ؛ شايد قفد باشد ، رك . تعليقات
( 14 ) - ل و ب : ارتهاس ؛ رك . تعليقات
( 15 ) - در اصل : مكساف ، بقياس ل و ب اصلاح شد و چنين است چاپ هدايت رك . تعليقات
( 16 ) - ل : معاس ، ن : ففاس ، ب : تعاس ؛ رك . تعليقات
( 17 ) - ل و ب : ربو ؛ ن : رئوم ، رك . تعليقات
( 18 ) - ل و ب : مفل ؛ رك . تعليقات
( 19 ) - در همهء نسخهها بدون نقطه است : عصاص ؛ رك . تعليقات ؛ شايد : عضاض
( 20 ) - ل بسسل ، و سعال ، ن : سمل ، ب : سبيل ؛ رك . تعليقات
( 21 ) - ل : سفسنى ؛ ن : سفتنى ؛ ب : سفسى ، رك . تعليقات
( 22 ) - ب : سعال ، نسخهء ل نيز در همين سطر « سعال » را افزوده داشت ( ح 20 ) ، رك . تعليقات