تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 93

مساهمون:

ص٩٣
شدى ، و اقامت شريعت همه را بر صراط مستقيم قائم گردانيدى . و بدين معنى اشارت فرموده حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم در كتابتى كه به كسرى و قيصر نوشته ، چه در آنجا نوشته كه به اسلام درآييد و اگر نه گناه تمامى رعيت در گردن شماست . پس اگر پادشاه در حفظ شريعت تقصير نمايد ، در قيامت حامل گناهان تمامى رعيت باشد ، بىآنكه از گناهان رعيت چيزى كم شود . پس هيچ امر پادشاه را ضرورت‌تر از حفظ شريعت نباشد ، زيرا كه در ترك ، كمال اثر و عصيان او را لازم مىآيد و اللّه اعلم .

فصل سيوم ، در بيان كيفيت حفظ شريعت من حيث العلم و تعيين شيخ الاسلام :

چون شرع عبارت از علم و عمل است ، پادشاه را گزير نباشد در حفظ شريعت از اقدام به امورى كه علم شرع بدان محفوظ ماند و التزام اعمالى كه عمل شريعت بدان محفوظ ماند . اما محافظت امورى كه علم شرع بدان محفوظ ماند ؛ اول آن است كه در ممالك خود احتياط نمايد و بعد از تفحص و تفتيش تمام ، شخصى را كه اعلم علماى ممالك پادشاه باشد در علوم شريعت پيدا كند ، و در تحقيق آن كه او اعلم علما است در علوم شرعيّه او را تأمّلى و اختبارى تمام بايد . و در اين زمان تحقيق چنين عالم در غايت صعوبت باشد ، زيرا كه اكثر علما در اين زمانه فلسفى طبيعت شده‌اند ، و بواسطهء كثرت تتبّع علوم فلاسفه قوّتى در بحث پيدا كرده ، و اگر كسى در علوم شرعيّه تعمّقى تمام كرده و اصول و فروع آن را دانسته و استحضار نموده ، گاه هست كه در علوم فلسفى او را مهارتى نيست ، و در بحث و اتقان سخن و آرايش آن ، قوّت مجادله با متفلسفان ندارد ، و چون پادشاه در صدد تحقيق اعلم درآمد ، متفلسفان بواسطهء حبّ تعيّن ، خود را در پيش افكندند و در بحث خودنمائى بجا آوردند و بر پادشاه و جماعت مميّزان حق را پوشانيدند ، و خود را دانشمند فرا نمودند . و حال آن‌كه منفعت علم ايشان كه اهل تفلسفند اصلا به مسلمانان نمىرسد ، بلكه اسلام را ضرر مىرساند .
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 93 | فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى / محمد على مصحح