باشد اضمار اسلام كرده باشد همچنانچه اظهار مىكند ، و بميرد پيش از بلوغ و بيان كفر ، از جملهء فايزان بجنت باشد ، همچو كسى كه دعوت به دو نرسيده باشد و مرده باشد . اين است سخن « انوار » .
و از آنجا معلوم شد كه مذهب شافعى آن است كه اسلام صبى در احكام دنيا صحيح نيست ، و موجب مؤاخذت نمىگردد كه اگر نعوذ باللّه بعد از بلوغ مرتد گردد او را احكام مرتدان باشد . و الّا لازم مىآيد كه افعال غير مكلفين موجب مؤاخذت باشد . و اين در شرع صحيح نيست .
اين است معنى آنكه اسلام صبى صحيح نيست در احكام دنيا . و از اينجا لازم نيامد كه اسلام صبى معتبر نباشد ، تا صاحب « هدايه » استدلال جويد باعتبار ايمان على رضى اللّه عنه و تصحيح پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم آن را و افتخار على رضى اللّه عنه بدان . چه اصلا از آنچه مذهب شافعى است لازم نمىآيد كه صبى بايمانى كه موجب نجات اوست در آخرت از عذاب نار و موجب دخول او در بهشت افتخار نكند ، و پيغامبر آن را تصحيح نكند .
( و هر كه در نقل مذهبين و استدلال صاحب « هدايه » نظر كند داند كه افترا كرده بر مذهب شافعى و عدم صحت ايمان صبى را كه در مذهب شافعى مقيد است به حكم دنيا ، مطلق ساخته و برآن استدلال كرده ، و اگر چنانچه مقيد مىسازد به حكم دنيا ، همچنانچه مذهب شافعى است ، تقرير او به تمام نيست . و دليل اصلا مستلزم مدعا نيست ، چنانچه بر تمامى عارفان قواعد نظر ظاهر است فى الجمله . بعد از آن كه ما را اطلاع بر تمامى كتاب « هدايه » واقع شد دانستيم كه در بسيارى از مواضع نقل مذهب شافعى را بر خلاف آن كرده كه مذهب است ، و اين از عدم اطلاع او بوده بر مذهب . و الّا محمول ساختن فعل او بر تعصب از جلالت او بعيد است ) « 1 » و اللّه اعلم .
هامش
( 1 ) قسمتى كه بين دو كمان مشخص گرديد . تنها در نسخه اصل موجود است و بدنبال آن نيز عبارتى هست كه قلمخورده و مفاد آن تأكيد بر عدم اعتبار كتاب « هدايه » در نقل مذهب شافعى مىباشد .