چيزى را فروخت از براى آنكه عوض او را نگاه دارد و تجارت در او نكند ، سال منقطع شد .
چهارم نصاب در آخر سال ، و شرط نيست در اول و وسط . و آغاز سال تجارت از آن روزى است كه كالا را خريد و اگر به غير نقد خريده يا بنقد خريده و آن دون نصاب است ، يا در ذمت خريده و نقد كرده نصاب در ثمن او . و اگر به عين خريده و آن نصاب است ، پس ابتدا از روزى است كه او تملك آن نقد كرد . و اگر خريد سايمه از براى تجارت ، دو زكات بر او لازم نمىآيد . ليكن اگر كامل شود نصاب يكى ، واجب زكات اوست ، و اگر نصاب هر دو كامل شود پس واجب زكات عين است مگر گاهى كه سال تجارت مقدم شود كه واجب زكات او است در آن سال و واجب زكات عين است در ساير احوال . و زكات تجارت ربع عشر است ، و متعلق به قيمت است و از او بيرون بايد كرد . و جايز نيست كه از عين اخراج كنند . و قيمت بنقدى كنند كه بدان خريده باشد ، و اگرچه در وقت خريدن نصاب نبوده باشد .
اين است احكام زكات تجارت نزد شافعى ، اكنون بيان اصناف مستحقان زكات نمائيم و باللّه التوفيق .
فصل دوم ، در بيان مستحقان زكات .
بدان ايّدك اللّه تعالى كه خداوند تعالى در آيهء كريمه بيان مستحقان زكات فرمود قال اللّه تعالى :
إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
« 1 » و اين مجموع كه در آيه مذكور شدهاند هشت صنفند ، و ما اصناف را به احكام ايشان ياد كنيم ، و اشارت بخلاف مذهبين بنمائيم ، انشاء اللّه تعالى .
صنف اول از مستحقان زكات فقير است ، و او آن كسى است كه او را هيچ مالى نباشد ، و كسى نداند كه در موقع حاجت او افتد . همچنانچه محتاج بده درهم است ، و مالك دو درهم بيشتر نيست و خانهاى كه مسكن او است و جامهاى
هامش
( 1 ) سورهء التوبة : آيهء 60 .