كه پيوسته ايشان را از آن تحذير نمايد كه تصرف در اموال مصالح كنند يا تكثير در مال و اسباب نمايند . در كتاب « حلية الاولياء » حافظ ابو نعيم اصفهانى رحمه اللّه تعالى آورده كه عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه به ابى موسى اشعرى كه از قبل او حاكم عراق بود كتابت نوشت و در آنجا فرمود : ايّاك و ان تسمن فانّ - حتف الشّاة فى سمنه يعنى بپرهيز از آنكه فربه گردى ، پس بدرستى كه هلاك گوسفند در فربهى اوست . مراد آنكه به كثرت اموال و اسباب خود را فربه مساز كه زمانه ترا در شهوات نفسانى هلاك گرداند ، يا سبب عزل تو شود ، همچنانچه گوسفند چون فربه شد قصّاب او را بكشتن حاضر گرداند و لاغر را تعرض نمىرساند .
و در معنى كتابت امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه گفته شده :
گوسفندا چون هلاكت فربهيست * لاغرت بودن بهى اندر بهيست
اين است مجمل آداب عمل سلطان با امرا بعد از نصب ، و احكام و مسائل متعلقه بدانكه مذكور شد . و چون سلطان را حفظ مملكت ، همچنانچه در روز مىبايد كرد در شب هم مىبايد نمود ، در اين فصل ان شاء اللّه احوال و احكام عسس ياد كنيم . و باللّه التوفيق .
فصل دوم در بيان تعيين عسس و احكام او .
در كتاب « نهايهء جزرى » گفته :
عسس اسمى است از عسّ يعسّ اذا طاف باللّيل يحرس الناس ، همچو طلب كه اسم كسى است كه چيزى جويد ، و مىتواند بود كه جمع حرس كه جمع حارس است . و عسس كسى است كه در شب طوف كند و حراست مردم نمايد و كشف كند از اهل ريبه . و در حديث عمر رضى اللّه عنه آمده كه او عسسى مىكرد شبها در مدينه و طواف به شب مىنمود و حراست مردم مىكرد . اين است سخن صاحب « نهايه » .
بدان ايّدك اللّه تعالى كه بر سلطان واجب است كه حراست مردم نمايد در شب و روز . پس اگر سلطان آمن باشد از دزدان و بد عملان و داند كه در مملكت او در شبها فساد و ريبه نيست و اموال و اعراض مسلمانان مصون و