تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زينت المجالس ( فارسى ) — صفحة 957

مساهمون:

ص٩٥٧
هرات به دو رسيد لشكرها جمعكرده بحدود استرآباد آمده در نواحى بندشقان در ميان ايشان در هشتم ربيع الثانى سنهء اربع و سبعين و ثمانمائه جنگ شد و يادگار محمد منهزم شد حسن بك ديگر بار او را بلشكر مدد كرد و باز بخراسان فرستاد بعضى از امراى سلطان حسين ميرزا روىگردانشده ببارگاه محمد ملحق شدند و سلطانمحمد حسين ميرزا هراترا گذاشته بجانب ميمند و فارياب رفت يادگار محمد بعظمت هرچه تمامتر در محرم سنهء خمس و سبعين و ثمانمائه در هرات نزول نمود و بعيش و عشرت مشغول شد و از كيد دشمن قوى غافل ماند ميرزا سلطان حسين از موضع بابا الهى از حدود مرغاب با هزار مرد ايلغار نموده بر سر او شبيخون آورد و در نصف شب چهارشنبهء بيست و هفتم صفر سنه مذكوره او را در باغ زاغان گرفت و بكشت و نسل ميرزا شاهرخ بقتل او منقطع گشت و خراسان بر ميرزا سلطانحسين قرار گرفت مولانا كمال الدين عبد الواسع در تاريخ واقعه يادگار محمد گفته :
شد شهر صفر شهيد و هم شهر صفر * از سال شهادتش دهد باز خبر

ميرزا سلطان‌حسين بن ميرزا منصور بن ميرزا بايقرا بن عمر شيخ بن امير تيمور

پادشاه صاحبدولت و اقبال است از سلطنت و عمر دراز بهره‌مند بود كه در اعانت علماء و تقويت فضلا جد تمام مينمود طلبه علوم و مدرسه از ابتداى سلطنت تا انتهاى عهد او از وظايف تمتعها يافتند و جهة ايشان در شهر هرات مدرسهء ساخته و عمارتى پرداخته كه نظير آن در ايران و توران نيست و در زمان او ده هزار ملا و طالب علم در شهر هرات جمع آمده بودند و معاش ايشان از انعام امرا و پادشاه ميگذشت و خراسان بنوعى آبادان شده بود كه هرگز مثل آن نبود در شهر هرات باغ جهان‌آرا كه آن را باغ مراد نيز گويند از محدثات او است و در آنجا خانهاى پرگار و قصرهاى زرنگار كرده و شعراى نامدار در توصيف و تعريف آنعمارت اشعار زيبا و قصايد غرا بنظم آورده‌اند چونعمارت دوست بود امراى او همه ميل عمارت كردند و هريك سراهاى خوب و منزلهاى مرغوب ساختند و امير على شير كه مقدم امراء و مطاع پادشاه بود آنقدر مساجد و مدارس و رباط و خوانق و بقاع الخير در بلاد و صحارى و برارى خراسان باتمام رسانيده كه زبان قلم از شرح و بيان او عاجز است و بسيارى از علما و فضلا و شعرا تصانيف از نظم و نثر بنام او كرده‌اند و از فوايد احسان او محظوظ و بهره‌مند گشته ولادت امير عليشير در سنهء