و اين مثل در ميان عرب مشهور است كه « الكوفى لا يوفى » هوشنگ پيشدادى ابتداى عمارت آنكرده بعد از تخريب ، سعد وقاص در عهد عمر بتجديد در عمارت آن سعى نمود و امير المؤمنين مدينه هاشميه را در جنب آن ساخت و ابو جعفر دوانيقى در زمان خلافت خود در عمارت آن بيفزود و بارو در آنقصبه و بر شهر كوفه كشيد و دور آن باره هيجده هزار گام بود و هواى آن گرمتر از بغداد است و شمالش نيز بيشتر است و حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام را در مسجد كوفه زخم زدند و آنحضرت دست مبارك در ستونى زده اثر پنجه همايونش در آن بديد شد و از بسكه مردم بجهة تبرك روى در آنستون ماليدهاند كوى شده است و امير المؤمنين على عليه السّلام در كوفه چاهى حفر نموده در تمام آنشهر به غير از آب آنچاه شيرين نيست و اكنون شهر كوفه خرابست بمرتبهاى كه آثار و اطلال آن نيز پيدا نيست و به غير از مسجدى كه حضرت شاه ولايت را در آنجا زخم زدهاند و خانهاى كه آنحضرت توطن داشتهاند از عمارت چيزى ديگر باقى نمانده است و آنمنزل بمرتبه پاكيزه و منزه است كه بينندگان گمان مىبرند كه مگر امروز آن را تعمير نمودهاند و كوفه در زمان سلطان احمد جلاير بيكبارگى خراب شد و مزار صحابه در آنجا بسيار است و روضه مقدسه امير المؤمنين على در دو فرسنگى كوفه است و آن را قديم مشهد غزوى ميگفتند چه آنحضرت وصيت كرده بود كه چون درگذرم كالبد مرا بر شترى بار كرده آن را رها كنيد هرجا كه شتر زانو بر زمين زند مرا در آن محل دفن كنيد حضرات ائمه يعنى حسنين عليهما السلام بفرموده عمل نموده مزار آنحضرت را ظاهر نساختند و در زمان تسلط بنى اميه مستوره بود و در عهد هرون الرشيد فى سنة خمس و سبعين و مائه كه خليفه به شكار رفته بود نخجيرى پناه بآنزمين برد هرون هرچند سعى نمود اسبش در آنزمين نميرفت و كلاب و طيور معلم گرد آن نميگشتند از پيران ولايت تحقيق نمود گفتند چنين بما رسيده كه مزار فايض الانوار اسد للّه در اينمقام است هرون بحفر آن فرمانداد حضرت شاه ولايت پناهرا زخم زده خفته يافتند هرون بوسه بر قدم آنحضرت نهاده گنبدى بر فراز سر آنحضرت بنا كرد و در سنهء سيصد و سى و چهار عضد الدولهء ديلمى عمارت عالى ساخته آنمقام قصبه شد و حصارى بر آن كشيده دورش دو هزار و پانصد گام و غازنخان دار السياده در آنجا بنا كرده باتمام رسانيد سلطان محمد خدابنده و پسرش سلطان
زينت المجالس ( فارسى ) — صفحة 761
مساهمون: مجد الدين محمد الحسيني ( مجدى )
ص٧٦١