سال بود ولادتش در شب عاشورا سنه ستين و ثلاث مائه بوقوع پيوست وفاتش از مرض سل در شب پنجشنبه سوم ربيع الثانى در شبى كه باران ميباريد او را در قصر فيروزهء غزنين دفن كردند و در روضة الصفا مسطور است كه سلطان در آن دو سه روز كه فوت ميشد فرمود تا خزانه و اموال او را بيرون آورده در صفهء كه مقابل مجلس او واقع بود ريختند و اسبان و اشتران و فيلان اصطبل در ميدانى كه محاذى قصر سلطانمحمود آوردند بازداشتند و غلامان زرين كمر كه مماليك او بودند در برابرش صف كشيدند و آن صفه كه زر و جواهر در آن ريخته بودند مانند گلستانيكه گلهاى رنگارنگ در آن شكفته باشد به نظر در مىآمد و سلطان به نظر حسرت در آنها مىنگريست و اشك چشمش ميريخت و سه روز على الاتصال همچنين اموال و اسباب را به نظر او مىآوردند و با وجود آنكه ميدانست كه بيش از دو سه روز زنده نخواهد بود فلسى از آنمال كه گنج قارون عشرى از عشير آن نبود به هيچ مستحق نداد صاحب روضة الصفا گويد تا اين حكايت از آنپادشاه عظيم الشأن مسموع من گشته در سياق عبارات بنا محمود تعبير ميكنم نه سلطان محمود گويند نوبتى سلطانمحمود يكى از بزرگانرا از دولت سامانى سؤال نمود چه مقدار جواهر در خزانهء آل سامان بودى جوابداد كه در خزانهء امير نصر بن احمد سامانى هشت رطل ياقوت و الماس و مرواريد كه هر مرواريدى برابر بيضهء عصفورى موجود بودى سلطان گفت به حمد اللّه در خزانهء ما زياده از پنجاه من جواهر است
ذكر حكومت محمد بن محمود الملقب بجلال الدوله
وليعهد پدر بود از اقصاى هندوستان تا نيشابور خطبه بنام او خواندند و برادرش مسعود در آن حين اصفهان بود از پدر وى به همين راضى شده كه در خطبه نام او مقدم باشد و مسعود از فرمودهء پدر نگذشت و محمد قبول ننموده مهم بنزاع انجاميد و اكثر امراى محمودى بواسطهء مهترى و بهترى جانب مسعود را گرفتند در كتب تواريخ مسطور است كه سلطانمحمود در آخر ايام حيات چون خواست كه محمد را وليعهد سازد انديشه نمود كه مسعود برادر بزرگتر است شايد كه با محمد در اين امر منازعت نمايد و مهم او متمنى نگردد و به همين واسطه متوجه عراق عجم شده ولايت ريرا از مجد الدوله ديلمى استخلاض نمود و از رى تا همدان مسخر ساخته بمسعود سپرد و با او گفت كه سوگند خور كه با برادر خود محمد خصومت ننمائى مسعود جوابداد كه اگر او بيايد و قسم ياد كند كه بعد از تو مجموع اموال خزانه ترا با من على كتاب اللّه قسمت