نمايد ، مثل او همچون مثل تيراندازى باشد كه بىسپر در معركه اقدام نمايد جهت اصماى اغيار ، و او خود را هدف خصام و غرض دشمن كرده باشد .
و عقلا گفتهاند كه سه چيز صادر نگردد مگر از پادشاه جاهل و جهاندار غافل ؛ يكى آنكه چاكرى را چندان استعلا و سنا دهد كه اگر از حوادث روزگار و تصاريف دهر محتاج گردد ، او را از آن توقّل انحطاط باشد و از آن صعود نزول بود ميسّر نشود ، و دوم آنكه مصارحت شخصى و منابذت خصمى اختيار كند كه به وقت مقاومت از مناصبت او قاصر آيد ؛ و سيم خدمتگارى را تعفير جايز دارد كه در دولت خويش قايم مقام او نيابد .
و تو اى ملك ! چون در مقاتلت خصمى و محاربت ضدّى خوض خواهى نمود ؛ و آن خصم به خلل حال و پريشانى احوال مذكور بود ، و ترا به كمال قوّت و غايت سطوت بر او رجحان باشد ، در آن سفر عدّت بر عادت خويش ببر و به صغارت و حقارت او مغرور مشو تا تجشّم تو از انتكاس محروس ماند ، و نهضت تو از انتعاس مأمون باشد . چو شير هرگه كه صيد خرگوشى را مستبد شود و اقتناص روباهى را مستعد گردد و ثوب او جهت افتراس آن ضعفا همچنان باشد كه سطوت او بر محاربت پيل .
شعر :
[ و ] لا تحقرنّ عدوّا رماك * و إن كان فى ساعديه قصر
فإنّ السّيوف تحزّ الرّقاب * و تعجز عمّا تنال الإبر
و فضلا گفتهاند كه : سبب هدم بناى دولت و موجب قلع بنيان مملكت سه چيز آمد : يكى عجب پادشاه به راى خود ، و دوم تغافل نمودن او از تشييد مبانى پادشاهى ، [
b
56 ] و سوم تضاعف شكايت رعايا و تكثّب خدم و تحزّب لشكر .
و پادشاه را محافظت سه چيز از فرايض و لوازم است : يكى صون عرض عزيز خود در هفده جاى : اوّل وقت طعام و شراب ؛ دوم وقت سكر ؛ سيم اندر صيد و ميدان ؛ چهارم به وقت ركوب بر اسپ ناآزموده ؛ پنجم هنگام بار عام ؛ ششم